Make your own free website on Tripod.com
PhÆt Hc Ph° Thông

Hòa thÜ®ng Thích Thin Hoa

n Chay

A.Mª ñ 

n Chay Là M¶t PhÜÖng Pháp Tu Hành Cûa NgÜ©i PhÆt Tº 

VÃn Ç æn uÓng là m¶t vÃn Ç quan trng ÇÓi v§i tÃt cä mi ngÜ©i, mi chúng sanh. Nu sÓng mà không cÀn æn, thì tÃt cä chúng sanh Çu thành Thánh cä rÒi. ñÙc PhÆt Thích Ca, khi còn là m¶t vÎ Thái Tº, Çã nói m¶t câu ÇÀy nghïa: "S¿ sÓng sÓng b¢ng s¿ cht". Hãy nghï låi mà xem: tØ khi lt lòng mË Çn bây gi©, Ç ÇÜ®c sÓng, mi chúng ta Çã làm cht bao nhiêu sinh vÆt rÒi? Chúng ta æn, chúng ta uÓng, chúng ta thª, chúng ta n¢m, chúng ta ÇÙng, chúng ta Çi, mi mi Ƕng tác nhÜ th, Çu Çã gây bao tang tóc cho nh»ng sinh vÆt ª chung quanh chúng ta! ñó là chÜa k nh»ng kÈ hung ác, git Ç ÇÜ®c thích thú, ÇÜ®c tin tài, danh vng...Nu s¿ sÓng mà không làm ai cht ai cä, thì cu¶c Ç©i së ÇËp Çë bit bao nhiêu ! S¿ ܧc ao này có th th¿c hin ÇÜ®c m¶t phÀn l§n, nu chúng ta áp døng phÜÖng pháp æn chay mà PhÆt Çã ch ra. 

NhÜ th, æn chay ÇÓi v§i ngÜ©i PhÆt tº không phäi là m¶t s¿ hiu kÿ, m¶t s¿ hiu danh, m¶t cách Ç°i món æn cho ngon ming, m¶t cách kiêng c» theo l©i d¥n cûa bác sï. n chay chính là m¶t phÜÖng pháp tu hành rÃt quan trng, mà ngÜ©i PhÆt tº th¿c hành ÇÜ®c nhiu chØng nào thì ÇÜ®c nhiu kt quä tÓt ÇËp chØng Ãy. 

B.Chánh ñ 

ñÎnh Nghïa 

n chay, hay æn låt, nghïa là æn nh»ng loài thäo m¶c: hoa quä, rau cäi, không æn nh»ng món æn thu¶c loài Ƕng vÆt nhÜ thÎt, cá, tôm, cua, sò, Óc nh»ng vÆt h»u tình, bit tham sÓng s® cht nhÜ ngÜ©i. 

I.L Do n Chay 

1.Vì lòng tØ bi và bình Ç£ng 

Khi ÇÙc PhÆt còn tåi th, m¶t hôm Ngài A Nan hÕi PhÆt r¢ng: 

-Båch PhÆt , tåi sao trܧc kia, PhÆt cho các ñ tº æn ngÛ tÎnh nhøc (NgÛ tÎnh nhøc là næm thÙ thÎt thanh tÎnh: ThÎt æn mà không thÃy ngÜ©i git. ThÎt æn mà mình không nghe ting con vÆt bÎ git kêu. ThÎt æn mà mình không nghi ngÜ©i ta git cho mình. ThÎt con thú t¿ cht. ThÎt con thú khác æn còn dÜ), mà nay Ngài låi cÃm tuyt æn thÎt cá? 

PhÆt trä l©i Ngài A Nan: 

-Vì trình Ƕ các ông trong bu°i sÖ cÖ còn thÃp kém, chÜa có th lãnh th giáo pháp ñåi ThØa, th¿c hành Çúng l Ç¥ng, nên khi ta còn nói pháp Tiu ThØa, phÜÖng tin cho các ông tåm dùng ngÛ tÎnh nhøc. ñn nay trình Ƕ các ông Çã cao, lãnh th ÇÜ®c giáo pháp ñåi ThØa, nên ta cÃm tuyt æn thÎt cá. Còn æn thÙ Ãy, thì còn phåm gi§i sát sanh, nu không tr¿c tip sát thì cÛng gián tip sát, làm mÃt håt giÓng tØ bi bình Ç£ng, không th nào tu hành thành PhÆt ÇÜ®c.

L©i PhÆt dåy Çã rõ ràng: n chay là cÓt yu Ç nuôi dÜ«ng lòng tØ bi và tinh thÀn bình Ç£ng. 

ThÆt th, PhÆt tº là ngÜ©i Çã theo Çåo tØ bi, thì không l nào låi không th¿c hành ÇÙc tØ bi trong Ç©i sÓng cûa mình tØ nghï, l©i nói, cho Çn cách æn uÓng. 

Nu chúng ta vì muÓn æn cho khoái khÄu, sܧng bøng, mà nhÅn tâm nhìn cänh ch¥t ÇÀu, l¶t da nh»ng con vÆt hin lành vô t¶i, nhÅn tâm bÎt tai giä Çic trܧc nh»ng kêu la thäm thit cûa nh»ng con vÆt Çang giÅy giøa trêm tÃm th§t, trên bàn thÎt, thì sao ÇÜ®c gi là PhÆt tº. 

Nu không có m¶t lòng thÜÖng xót trܧc nh»ng cänh git chóc nhÜ th, thì håt giÓng tØ bi mi ngày mi héo khô, c¢n ci, và công phu tu hành, tøng kinh nim PhÆt cûa chúng ta trª thành vô ích. 

ñåo PhÆt là Çåo TØ Bi mà cÛng là Çåo Bình ñ£ng. PhÆt dåy: "TÃt cä chúng sanh Çu có PhÆt tánh nhÜ nhau". VÆy thì ngÜ©i PhÆt tº dܧi tÀm con m¡t cûa mình, không nên thÃy ªNgÜ©i và vÆt khác nhau, mà chÌ ÇÒng m¶t tri giác bình Ç£ng, Än trong thân hình sai bit. Nói r¢ng: "VÆt dÜ«ng nhÖn" là m¶t quan nim rÃt sai lÀm, do s¿ ích k và ngåo mån cûa ngÜ©i sinh ra. Quan nim Ãy dung túng cho ngÜ©i ta th£ng tay git håi sanh vÆt, và tåo ra m¶t tình trång bÃt bình Ç£ng, thì không bao gi© cõi Ç©i có th yên °n, hòa bình ÇÜ®c. 

2.Vì muÓn tránh quä báu luân hÒi 

PhÆt dåy: "TÃt cä chúng sanh tØ vô thÌ Çn nay, cÙ tåo nhân t¶i ác, sát håi æn thÎt lÅn nhau, nên bÎ ác quä, là sanh tº luân hÒi mãi trong sáu ÇÜ©ng". Kinh Læng Nghiêm nói: "HÍ git m¶t mång thì hãy trä låi m¶t mång; tâm git håi ch£ng dÙt trØ, thì không th nào ra khÕi trÀn lao ÇÜ®c." VÆy muÓn tránh oan báo luân hÒi, tránh các Çiu t¶i li thu¶c v gi§i sát. PhÆt tº phäi æn chay. Nu æn m¥n hoài thì không th nào ht n® thân mång và n® xÜÖng thÎt, máu huyt ÇÜ®c. 

3.Vì h®p v sinh

Không phäi m§i tØ nay mà tØ ngàn xÜa, m¶t trit gia, ông Senèque, Çã nói r¢ng: "Mi b»a æn, ngÜ©i ta dùng thÎt là t¿ ÇÀu Ƕc, thành thº con ngÜ©i t¿ sát ngÃm ngÀm mà không hay bit, do Çó con ngÜ©i bÎ mång yu, cht s§m". ThÆt th, ngày nay nh»ng nhà y khoa bác sï trÙ danh nhÜ ông Soteyko, Varia Kiplami có nói: "Trong các thÙ thÎt, có nhiu chÃt Ƕc rÃt nguy him cho sÙc khÕe con ngÜ©i". B¢ng chÙng cø th là rau cäi Ç lâu ngày thì héo khô, ho¥c ung bÃy mà ít hôi; còn thÎt cá Ç lâu ngày thì sình, ÜÖng, hôi tanh không ai chÎu n°i, và khi æn vào, ta thÃy trong ngÜ©i rÃt n¥ng n, mt nhc ,khó tiêu. HÖn n»a, các loài thú vÆt, thÜ©ng m¡c bnh này hay bnh khác nhÜ: bnh lao, bnh thÜÖng hàn, bnh sán, sên v.v...,nu chúng ta æn vào, së vܧng bnh, rÃt nguy him. 

ñ tránh nh»ng bnh tÆt, và tæng sÙc khÕe, chúng ta nên æn nhiu rau cäi. Các nhà khoa hc, cÛng nhÜ các nhà y hc ñông, Tây Çu công nhÆn ÇÒ æn chay là nhË nhàng, thanh khit, dÍ tiêu hóa và có nhiu sinh tÓ rÃt b°. Bªi th, ª nܧc NhÆt có h¶i "T° Th¿c Chû Nghïa", ª Pháp, ñÙc, Anh, MÏ Çu có "Thäo M¶c Th¿c H¶i". 

Có nhiu ngÜ©i có thành kin sai lÀm r¢ng: æn thÎt cá, m§i có Çû sÙc månh. ThÆt ra, ngÜ©i æn thÎt không có sÙc månh và sÙc chÎu nhc dÈo dai b¢ng ngÜ©i æn chay trÜ©ng. Chính Giáo sÜ Irwin Fischer ª ñåi hc ÇÜ©ng Yale, sau nhiu cu¶c thí nghim, Çã long trng tuyên bÓ r¢ng: 

n thÎt hay æn nh»ng vÆt có nhiu chÃt Çåm, së làm cho con ngÜ©i không Çû sÙc chÎu nhc, không khác nào nhÜ ngÜ©i uÓng rÜ®u. 

Bà White, m¶t bác hc gia cÛng Çã tuyên bÓ r¢ng: 

Các thÙ h¶t, các thÙ trái cây, ÇÆu và rau cäi là nh»ng thÙc æn mà thiên nhiên Çã dành Ç nuôi chúng ta. Các thÙc æn Ãy nÃu nܧng m¶t cách giän dÎ, thì rÃt h®p v sinh và rÃt b°. Nó làm cho thân th tráng kin, tinh thÀn sáng suÓt và tránh bit bao nhiêu bnh tÆt. 

II.Cách ThÙc n Chay 

1.ChÜÖng trình æn chay 

M¥c dù s¿ æn chay ÇÓi v§i ngÜ©i PhÆt tº là m¶t Çiu cÀn thit, m¶t phÜÖng pháp tu hành nhÜng muÓn ÇÜ®c l®i ích thit th¿c, cÀn phäi có phÜÖng pháp, và áp døng m¶t cách tuÀn t¿ theo cæn cÖ và sª nguyn cûa mình. Trܧc tiên, không phäi ngÜ©i PhÆt tº nào cÛng có th bÕ h£n ngay tÆp quán æn m¥n cûa mình Ç æn chay. Vì th, trong Çåo có chia làm hai loåi: æn chay kÿ và æn chay trÜ©ng. 

a.n chay kÿ.n chay kÿ là æn có kÿ hån nhÃt ÇÎnh trong mi tháng hay mi næm: 

·NhÎ trai: n 2 ngày chay trong mi tháng vào ngày mÒng m¶t và r¢m âm lÎch. 

·TÙ trai: n 4 ngày chay trong tháng: mÒng m¶t, mÒng tám, r¢m và hæm ba. 

·Løc trai: n sáu ngày chay trong tháng là: mÒng m¶t, mÒng tám, mÒng bÓn, r¢m, mÜ©i tám, hæm ba, hæm bÓn, hæm tám, hæm chín và ba mÜÖi (nu tháng thiu thì 27, 28, 29). 

·NhÃt nguyt trai: Là æn m¶t tháng chay vào tháng giêng hay tháng bäy. 

·Tam nguyt trai: Là æn ba tháng chay: Tháng giêng, tháng bäy và tháng chín (hay tháng mÜ©i); ho¥c æn liên tip trong ba tháng. 

Nu tÆp æn chay kÿ trong m¶t th©i gian mà không g¥p m¶t phän Ùng nào v thân, tâm và nhÆn thÃy có l®i ích, thì nên lÀn Çn æn chay trÜ©ng. 

b.n chay trÜ©ng. n chay trÜ©ng hay trÜ©ng trai là æn toàn chay luôn trong m«i ngày, không gián Çoån cho Çn ht Ç©i. 

Nu mi ngày, phát tâm không æn sau 12 gi© trÜa, thì gi là ng trai. 

2.PhÜÖng pháp th¿c hành 

a.Chn l¿a thay Ç°i thÙc æn. ñ æn cho ÇÜ®c lâu dài và không ngán, chúng ta nên chn nh»ng món æn có nhiu sinh tÓ, b° dÜ«ng nhÜ: cà chua, rau muÓng, ÇÆu nành, nÃm rÖm, cäi b¡p, khoai tây, np lÙc v.v...và nh»ng món æn cÛng phäi thay Ç°i luôn... 

VÆy trong m¶t b»a æn, cÀn phäi æn nh»ng món gì Ç b»a æn có ÇÀu Çû chÃt b° và ngon ming? Dܧi Çây là vài b»a æn kiu mÅu: 

Trái cây cùng æn v§i cÖm hay b¡p, b¶t mì và rau, cäi, ÇÆu phøng rang. 

S»a tÜÖi cùng æn v§i trái cây ngt và cÖm, b¡p hay b¶t mì. 

Các món æn chính nói trên là cÀn thit, nhÜng cÛng cÀn thêm gia vÎ nhÜ h¶t cäi cay, tiêu §t, giÃm v.v...Ç giúp b¶ máy tiêu hóa làm vic dÍ dàng. NhÜng nu dùng gia vÎ quá nhiu thành ra có håi, nhÜ làm cho b¶ máy tiêu hóa nóng, sinh bnh hay làm kích thích cÖ th.

b.Cách nÃu. ThÙc æn là cÀn thit nhÜng cách nÃu cÛng quan trng; chúng ta ÇØng có quan nim sai lÀm là Çã æn chay thì nÃu th nào cÛng ÇÜ®c cä, không cÀn thit là phäi quan tâm Çn. Nu thÙc æn b° mà không bit cách nÃu, thì cÛng làm cho nó ht b°, và có khi làm håi b¶ máy tiêu hóa n»a. Dܧi Çây là vài Çiu nên nh§ trong khi nÃu æn: 

Không nên chiên xào nhiu quá, vì sinh tÓ B và C së bÎ dÀu sôi tiêu dit và các món có nhiu dÀu làm cho bao tº mt. 

Nên æn ÇÒ nܧng, nhÃt là nܧng không có thoa dÀu. 

Khi nÃu hay lu¶c phäi nên ÇÆy n¡p Ç sinh tÓ khÕi bÎ mÃt và nên Ç° ít nܧc Ç chÃt b° khÕi loãng. Và nܧc lu¶c Ãy rÃt tÓt, không nên Ç° Çi, vì nó chÙa rÃt nhiu chÃt b° và sinh tÓ. 

c.Giäm thÎt cá dÀn dÀn trong nh»ng ngày æn m¥n. ñÓi v§i nh»ng ngÜ©i æn chay kÿ thì khi æn m¥n, nên mua nh»ng vÆt ngÜ©i ta làm s¤n, ho¥c làm giäm b§t sÓ lÜ®ng thÎt cá, æn nhiu rau cäi, s»a, tåm dùng trÙng gà, trÙng vÎt không tÜ®ng con. 

Khi Çã tinh tÃn v m¥t tinh thÀn, không nên æn trÙng gà, trÙng vÎt, vì trÙng cÛng là m¶t sanh vÆt s¡p näy nª. 

3.Nh»ng Çiu cÀn tránh 

a.Không nên kiêu mån. NgÜ©i có phúc duyên æn chay ÇÜ®c dÍ dàng, không nên sanh lòng kiêu mån, t¿ cho mình là hÖn ngÜ©i, và khinh ngÜ©i æn m¥n. Làm nhÜ th Çã sanh ác cäm v§i ngÜ©i mà låi còn làm t°n âm ÇÙc cûa mình n»a. 

b.Không nên háo danh. Có ngÜ©i m§i bܧc vô ÇÜ©ng Çåo, Çã æn trÜ©ng trai ngay, cÓt Ç ngÜ©i khác khen ng®i. n chay nhÜ th là do lòng háo danh mà ra; hành Ƕng này không có l®i cho s¿ tu hành mà låi còn có håi: khi không còn ai khen ng®i n»a, thì không thÃy hÙng thú Ç tip tøc æn chay n»a. 

c.Không nên ép xác. Có ngÜ©i tܪng lÀm r¢ng: æn chay là Ç hành hå thân xác, nên cÓ æn m¶t cách c¿c kh°, nhÜ chÌ æn ròng rã tÜÖng rau, muÓi sä...tØ næm này sang næm khác. n nhÜ th thì së hao mòn thân xác và cht yu trܧc khi thành Çåo. 

d.Không nên giä m¥n. Có nhiu bà n¶i tr® muÓn tr° tài khéo léo cûa mình b¢ng cách nÃu chay mà giä m¥n, rÒi Ç¥t tên món æn m¥n, hay làm ra nh»ng hình thÙc giÓng nhÜ ÇÒ m¥n. Thí dø nhÜ: cû hû cao, cû hû dØa kho mà gi là cá tra kho; b¡p chuÓi lu¶c tr¶n giÃm và rau ræm, låi Ç¥t tên thÎt gà xé phay; bí Çao x¡t mÕng c¥p g¡p nܧng æn v§i bánh hÕi mà låi Ç¥t tên là thÎt bò løi v.v.... 

NhÜ th, là Çã vô tình xúi giøc ngÜ©i æn chay nghï Çn món m¥n, ming æn rau dÜa, mà lòng tܪng nh§ Çn thÎt cá, làm trò cÜ©i cho th gian. 

e.Không ÇÜ®c quên ngày chay. Không nên khinh thÜ©ng quên nh»ng ngày chay mà mình Çã phát nguyn, dù g¥p trÜ©ng h®p bÃt thÜ©ng nhÜ Çi l« ÇÜ©ng, làm vic quá bu°i, lúc Çói quá mà không có s¤n thÙc æn chay. 

f.Không nên dùng ngÛ vÎ tân. NgÛ vÎ tân là: hành, hË, tÕi, nén, hÜng cØ không nên dùng, vì các thÙ này Çã hôi, låi có nhiu chÃt kích thích lòng døc vng. 

III.L®i ´ch Cûa S¿ n Chay 

1.PhÜÖng din cá nhân 

Nh»ng l®i ích cûa s¿ æn chay ÇÓi v§i cá nhân rÃt l§n lao. NgÜ©i æn chay không nh»ng thâu hoåch ÇÜ®c nh»ng l®i ích trong hin tin mà cä trong Ç©i sÓng tÜÖng lai n»a. 

a) Trong hin tåi, ngÜ©i æn chay ÇÜ®c hܪng l®i ích sau Çây: 

Tit kim ÇÜ®c tài chánh, vì ÇÒ æn chay rÈ hÖn ÇÒ æn m¥n. 

Tit kim ÇÜ®c ngày gi© và công lao nÃu nܧng, vì mܧp, dÜa, bÀu bí, khoai...c¡t rºa mau và ít tÓn nܧc; và kho kho, lu¶c, nÃu nܧng låi mau chín, ít hao cûi. 

Thân th ÇÜ®c månh khÕe; tinh thÀn ÇÜ®c nhË nhàng, trong såch; trí tu ÇÜ®c minh mÅn d tu thin quán. 

b) Trong Ç©i sau, không chÎu quä báu git håi, nên không phäi trä n® máu thÎt, khÕi phäi thÜ©ng mång. Nu trª låi làm ngÜ©i, thì ÇÜ®c trÜ©ng th. 

2.PhÜÖng din xã h¶i, nhân loåi, chúng sanh 

n chay không nh»ng có l®i ích cho cá nhân, mà còn cho xã h¶i, nhân loåi, chúng sanh n»a. Nu ai ai cÛng æn chay thì th gi§i Ta Bà này làm gì có ting rên sit vì cht oan cûa loài vÆt và tiéng than thª, Çau ǧn cûa ngÜ©i vì nån tÜÖng tàn, tÜÖng sát. 

M¶t nhà Bác hc có nói: "MuÓn th gi§i hòa bình, b¡t ÇÀu trong b»a æn con ngÜ©i phäi không có m¶t chút máu hay m¶t ming thÎt cá nào cä". 

Câu nói ÇÀy Çåo ÇÙc này cÛng ÇÒng m¶t nghïa v§i câu nói cûa C° nhân: 

"NhÃt th chúng sanh vô sat nghip, 

Hà sÀu th gi§i Ƕng Çao binh".

(Nu tÃt cä chúng sanh không sát håi lÅn nhau, thì s® gì th gi§i có gi¥c giã). 

NgÜ©i æn chay là m¶t chin sï cûa Hòa bình. ThÆt vÆy ngÜ©i æn chay, v§i m¶t tâm tØ bi vô lÜ®ng, coi muôn loài là mình, mình là muôn loài, không git håi sanh vÆt Ç thÕa mãn døc vng, không bao gi© n« tâm tàn sát ÇÒng loåi Ç Çåt møc Çích l®i danh. 

Nu trong xã h¶i, ai ai cÛng æn chay, thì Çâu có nh»ng chuyn gây g, Çánh ÇÆp nhau, nhÜ chúng ta thÜ©ng thÃy h¢ng ngày. 

Nu trong m¶t nܧc, ai ai cÛng æn chay thì không có chuyn månh hip yu, khôn lÃn dåi, chém git lÅn nhau Ç thÕa lòng døc vng. 

Nu trong th gi§i, ai ai cÛng æn chay, thì th gi§i này là C¿c låc th gi§i. 

C.Kt LuÆn 

Mi NgÜ©i Dù PhÆt Tº Hay Không ñu Nên n Chay 

NhÜ chúng ta Çã thÃy ª các Çoån trên, xét v phÜÖng din khoa hc hay PhÆt hc, v phÜÖng din cá nhân hay Çoàn th, v hin tåi hay tÜÖng lai, s¿ æn chay Çu có rÃt nhiu l®i ích. 

Vì vÆy, nh»ng ngÜ©i không phäi là PhÆt tº , nu muÓn thân th ÇÜ®c månh khÕe, tinh thÀn ÇÜ®c khinh an, trí tu ÇÜ®c minh mÅn Ç hc tÆp; nu muÓn tit kim ÇÜ®c tài chánh, công lao, th©i gi©, nu muÓn gia Çình ÇÜ®c hòa thuÆn yên vui, thì hãy mau mau làm quen v§i nh»ng thÙc æn chay. 

Còn nh»ng ai Çã là PhÆt tº , Çã nguyn theo bܧc chân cûa ÇÙc TØ phø, thì phäi th¿c hành phép æn chay, Ç lòng TØ bi ÇÜ®c mª r¶ng, tinh thÀn bình Ç£ng ÇÜ®c lan xa, trí tu ÇÜ®c tÕ ng¶, Çåo quä ÇÜ®c chóng viên thành. 

VÅn bit, nói dÍ mà làm khó; nhÜng m¶t ngÜ©i tin b¶ và có thin chí, khi Çã thÃy rõ nh»ng Çiu l®i ích, thì dù khó bao nhiêu cÛng quyt th¿c hành cho ÇÜ®c. S¿ th¿c hành Ãy không phäi làm ngay trong m¶t lÀn, mà phäi tuÀn t¿ tin bܧc. 

Nu chúng ta bit áp døng phép æn chay Çúng nhÜ nh»ng cách thÙc Çã nói ª trên, thì thit tܪng không có gì là khó l¡m. ñiu quan trng nhÃt là chúng ta thÆt có thin chí hay không mà thôi. 

Hòa ThÜ®ng Thích Thin Hoa