Make your own free website on Tripod.com
PhÆt Hc Ph° Thông

Hòa thÜ®ng Thích Thin Hoa

ñåo PhÆt

A.Mª ñ: 

PhÆt ra Ç©i vì m¶t nhân duyên l§n: Khai thÎ chúng sanh ng¶ nhÆp PhÆt tri kin. 

NgÜ©i Ç©i thÜ©ng nói m¶t cách h©i h®t cho qua chuyn, "ñåo nào cÛng tÓt!". L©i nói Ãy, ho¥c vì xã giao Ç cho vui lòng khách, ho¥c vì chÜa rõ b m¥t trong cûa các ñåo khác nhau th nào, nên m§i ra nhÜ th. ThÆt ra v møc Çích thì Çåo nào cÛng có giá trÎ cûa nó, ch£ng qua chÌ hÖn nhau v tØng bÆc cao thÃp mà thôi. NhÜng møc Çích tÓt dù sao, cÛng chÜa Çû. ñiu quan trng là làm sao th¿c hin ÇÜ®c møc Çích Ãy, và Çem l®i ích r¶ng l§n cho Ç©i. Thº hÕi nu Çåo nào cÛng có giá trÎ nhÜ nhau, thì sao trܧc Çây 2500 næm, trong lúc xÙ n Ƕ Çã có 94 thÙ Çåo rÒi, mà ÇÙc PhÆt Thích Ca còn giáng sinh làm chi n»a? 

Ch£ng qua các ñåo tuy nhiu, mà chÜa ÇÜ®c toàn "chÖn, thin, mÏ", nên ÇÙc PhÆt m§i Ùng thân thÎ hin, dåy cho chúng sanh Çåo Vô ThÜ®ng Chánh ñ£ng Chánh Giác, ngõ hÀu giäi thoát khÕi kh° sanh tº luân hÒi, ÇÜ®c t¿ tåi vô ngåi nhÜ PhÆt. Kinh Pháp Hoa chép, "Vì m¶t nhân duyên l§n, PhÆt m§i xuÃt hin ra Ç©i". 

Nhân duyên l§n Ãy là gì? Chính là: "Khai thÎ chúng sanh ng¶ nhÆp PhÆt tri kin", Ç cho chúng sanh ÇÜ®c nh© Çó mà Ç°i mê ra ng¶ thÃy tánh tÕ tâm, vÜ®t sÓng khÕi cht, lìa kh° ÇÜ®c vui. 

ñÎnh Nghïa 

1.Ch» ñåo nghïa là gì? Ch» Çåo có ba nghïa: ñåo là con ÇÜ©ng; ñåo là b°n phÆn; ñåo là l tánh tuyt ÇÓi, là bän th. 

a.ñåo là con ÇÜ©ng, nhÜ ngÜ©i ta thÜ©ng dùng trong nh»ng ch»: nhân Çåo, thiên Çåo, ÇÎa ngøc Çåo, ngå qu Çåo, súc sanh Çåo. Phàm là con ÇÜ©ng thì có tÓt, xÃu, có thin, ác v.v...Theo Çåo PhÆt, h còn trong vòng ÇÓi Çãi, thì không th gi hoàn toàn rÓt ráo. 

b.ñåo là b°n phÆn, nhÜ ngÜ©i ta thÜ©ng dùng nh»ng ch»: Çåo vua tôi, Çåo thÀy trò, Çåo v® chÒng v.v...Phàm là b°n phÆn thì thÜ©ng chÎu änh hܪng cûa phong tøc hay tÆp quán. Phong tøc và tÆp quán cûa nܧc này không giÓng nܧc kia. Vì vÆy, ch» ñåo là b°n phÆn cÛng chÜa Çúng v§i nghïa ch» ñåo mà nhà PhÆt muÓn nói. 

c.ñåo là l tánh tuyt ÇÓi, là bän th, nó lìa nói næng, không th nghï bàn. ñÙc Lão tº nói: "ñåo mà nói ra ÇÜ®c, không phäi là Çåo". XÜa có ngÜ©i hÕi m¶t vÎ T° SÜ: "ñåo là gì?". T° sÜ Çáp: "Trܧc PhÆt Oai Âm VÜÖng, không có tên PhÆt và chúng sanh, lúc Ãy chính là ñåo". 

d.Ch» ñåo cûa nhà PhÆt chính là ÇÒng nghïa v§i bän th vÆy. 

2.Ch» PhÆt nghïa là gì? Ch» PhÆt, nói cho Çúng ting Phån là Bouddha (PhÆt ñà). NgÜ©i Trung Hoa dÎch nghïa là Giác Giä, (b¿c Çã giác ng¶, sáng suÓt hoàn toàn). Giác có ba b¿c: 

a.T¿ giác: Nghïa là t¿ giác ng¶ hoàn toàn do phܧc hu và công phu tu hành, khác v§i phàm phu là nh»ng ngÜ©i còn mê mu¶i, bÎ luân hÒi trong cõi trÀn lao, kh° häi. 

b.Giác tha: Nghïa là mình Çã giác ng¶, låi Çem phÜÖng pháp giác ng¶ Ãy dåy cho nh»ng ngÜ©i tu hành ÇÜ®c giác ng¶ nhÜ mình. NgÜ©i tu theo Tiu ThØa không th có ÇÜ®c giác tha, vì chÌ lo giäi thoát cho mình. ChÌ ngÜ©i tu theo ñåi ThØa m§i có ÇÜ®c giác tha, nghïa là giác ng¶ cho ht thäy chúng sanh Çang chìm Ç¡m. 

c.Giác hånh viên mãn: Nghïa là giác ng¶ hoàn toàn ÇÀy Çû cho mình và cho ngÜ©i. Nh»ng bÆc BÒ Tát, tuy Çã giác ng¶ cho mình và cho ngÜ©i, nhÜng công hånh chÜa viên mãn, nên chÜa gi ÇÜ®c là "Giác Giác Hånh Viên Mãn". ChÌ có PhÆt m§i có ª ÇÜ®c gi là Giác Hånh Viên Mãn. 

Ch» PhÆt là m¶t danh tØ chung Ç gi nh»ng bÆc Çã t¿ giác, giác tha và giác hånh viên mãn, chÙ không phäi là m¶t danh tØ riêng Ç gi m¶t ngÜ©i nào nhÃt ÇÎnh. Ai tu hành ÇÜ®c chÙng quä nhÜ Çã nói trên Çu ÇÜ®c gi là PhÆt cä. 

3.ñåo PhÆt nghïa là gì? Theo nh»ng ÇÎnh nghïa v ch» ñåo và ch» PhÆt Çã nói trên, chúng ta có th giäi thích ch» ñåo PhÆt nhÜ sau: 

a.ñåo PhÆt là con ÇÜ©ng chÖn chánh, hoàn toàn sáng suÓt ÇÜa Çn bän th cûa s¿ vÆt, là l tánh tuyt ÇÓi, lìa tÃt cä hÜ vng phân bit, mà các ÇÃng giác ng¶ hoàn toàn Çã phát minh ra. 

b.ñåo PhÆt gÒm tÃt cä t¿ l®i và l®i tha, t¿ giác, giác tha và có công hånh Ƕ mình, Ƕ ngÜ©i ÇÜ®c hoàn toàn thành t¿u, rÓt ráo viên mãn. 

B.Chánh ñ 

I.ñåo PhÆt có tØ lúc nào? có hai nghïa: 

1.ñÙng v phÜÖng din bän th mà xét thì ñåo PhÆt có tØ vô thÌ (nghïa là không có ÇÀu mÓi, không có gi§i hån ª trong th©i gian). Vì ñåo PhÆt là bän tánh sáng suÓt cûa chúng sanh, nên có chúng sanh là có ñåo PhÆt; mà chúng sanh Çã có tØ vô thÌ thì ñåo PhÆt cÛng có tØ vô thÌ. 

2.ñÙng v phÜÖng din lÎch sº và hån cu¶c trong th gi§i này mà nói, thì ñåo PhÆt Çã có tØ 2501 (1) næm nay (tính Çn næm 1957), trܧc Thiên Chúa Giáo 544 næm. 

II.Ai khai sáng ra ñåo PhÆt? 

Tín ÇÒ ñåo PhÆt cÀn phäi bit lÎch sº ÇÙc Giáo Chû cûa mình. 

Dܧi Çây, xin k sÖ lÜ®c nh»ng Çim chính cûa Ç©i ÇÙc Giáo Chû, ngÜ©i Çã khai sáng ra ñåo PhÆt, tÙc là ÇÙc PhÆt Thích Ca Mâu Ni.

ñÙc PhÆt Thích Ca Mâu Ni, nguyên là Thái Tº nܧc Ca Tÿ La V (Kapilavastu) xÙ Trung n ñ¶, Phø hoàng tên TÎnh Phån VÜÖng ñÀu ñà Nà (Sudhodana); MÅu hoàng tên là Ma Da (Maya). H Ngài là Kiu ñáp Ma, xÜa dÎch là Cù ñàm, tên Ngài làTÃt ñåt ña (Shidartha). Còn ch» Thích Ca (Sakya), Tàu dÎch là Næng NhÖn: Næng là næng l¿c, NhÖn là tØ bi. Mâu Ni (Muni) nghïa là TÎch M¥c: TÎch là yên l¥ng, không bÎ kh° vui làm Ƕng tâm; M¥c là l¥ng lë, không bÎ phin não khuÃy rÓi, Ƕ mình Ƕ ngÜ©i, công ÇÙc ÇÀy Çû. 

Lúc nhÕ Ngài có trí tu sáng suÓt và tài næng phi thÜ©ng. L§n lên nhìn thÃy nhân sinh thÓng kh°, th cu¶c vô thÜ©ng, nên Ngài cÜÖng quyt xuÃt gia tu hành, tìm ÇÜ©ng giäi thoát cho mình và cho ngÜ©i, ngõ hÀu ÇÜa tÃt cä chúng sanh lên b© giác ng¶. 

Sau sáu næm tu kh° hånh trong núi Tuyt (Hymalaya), Ngài thÃy tu kh° hånh ép xác nhÜ th, không th Çåt ÇÜ®c chân l, nên Ngài Çi qua núi Koda, ngÒi dܧi gÓc cây BÒ ñ (TÃt Bát La, dÎch âm theo ting n ñ¶) và th r¢ng: "Nu ta không thành Çåo, thì dù thÎt nát xÜÖng tan, ta cÛng quyt không ÇÙng dÆy khÕi ch này". V§i chí hùng dÛng cÜÖng quyt Ãy, sau 49 ngày tÜ duy, Ngài thÃy rõ chân tܧng cûa vÛ trø nhân sanh và chÙng Çåo BÒ ñ. Sau khi thành Çåo, Ngài chu du kh¡p xÙ, thuyt pháp Ƕ sinh, Ç chúng sanh chuyn mê thành ng¶, lìa kh° ÇÜ®c vui. SuÓt th©i gian 49 næm, nhÜ m¶t vÎ lÜÖng y Çåi tài, xem bÎnh cho thuÓc, Ngài Çã d¡t dÅn chúng sanh lên ÇÜ©ng hånh phúc và våch cho mi ngÜ©i con ÇÜ©ng giác ng¶ giäi thoát. 

ñn 80 tu°i, Ngài nhÆp Nit Bàn ª thành Câu Thi Na, trong rØng Ta La (Song Th). Lúc bÃy gi©, nh¢m ngày R¢m tháng 2 âm lÎch. 

Giáo l ñåo PhÆt nhÜ th nào? 

Giáo l cûa Çåo PhÆt gÒm trong 3 tång kinh Çin là Kinh, LuÆt, LuÆn. 

1.Kinh: Kinh là nh»ng l©i cûa ÇÙc PhÆt Thích Ca Çã nói khi còn tåi th, Ç dåy chúng sanh dÙt trØ phin não và Çåt Çn quä Nit Bàn. 

2.LuÆt: LuÆt là nh»ng gi§i luÆt mà PhÆt Çã ch ra cho các Ç tº, Ç các Ç tº ræn chØa các Çiu d», tu tÆp các Çiu lành, trau dÒi thân tâm cho thanh tÎnh. 

3.LuÆn: LuÆn là nh»ng sách phÀn nhiu do các Ç tº PhÆt làm ra Ç bàn giäi rõ ràng nghïa l mÀu nhim trong kinh, luÆt ho¥c quyt Çoán tánh, tܧng cûa các Pháp, phân bit nh»ng lë phäi chæng cûa chánh Çåo và tà Çåo, khin cho ngÜ©i Ç©i khÕi nhÆn lÀm phäi trái, chánh tà. 

Tam tång kinh Çin låi chia làm hai loåi là ñåi ThØa và Tiu ThØa. 

Ch» ThØa nghïa là chª, có ch cÛng gi là Th¥ng, nghïa là c° xe. ThØa hay Th¥ng Çu có hàm nghïa là: Giáo l cûa PhÆt có công næng nhÜ m¶t chic xe, ÇÜa chúng sanh tØ nÖi cõi trÀn lao phin não Çn cänh gi§i an vui thanh tÎnh, tØ bin kh° luân hÒi Çn Nit Bàn, giäi thoát. 

ñåi thØa nhÜ là c xe l§n, có th chª nhiu ngÜ©i trong m¶t lúc; trái låi Tiu ThØa nhÜ là m¶t c xe nhÕ, chÌ chª mi lúc m¶t vài ngÜ©i mà thôi. 

Sª dï giáo l ñåo PhÆt chia ra làm ñåi ThØa và Tiu ThØa nhÜ th, vì cæn cÖ và nguyn vng chúng sanh không ÇÒng nhau. Nh»ng hång ngÜ©i nào nhÆn thÃy mình chÌ Çû sÙc Ç giäi thoát cho riêng phÀn mình mà thôi, nhÜ chic xe nhÕ chª ÇÜ®c m¶t vài ngÜ©i, thì theo giáo l Tiu ThØa. 

Nh»ng hång ngÜ©i nào t¿ nhÆn thÃy mình có th vØa giäi thoát cho mình và cho ngÜ©i ra khÕi sanh tº luân hÒi, t¿ nguyn Ƕ mình và ngÜ©i cùng Çi Çn Nit Bàn, nhÜ m¶t c xe l§n, cùng chª trong m¶t lúc ÇÜ®c nhiu ngÜ©i, thì theo ñåi ThØa. Hång ngÜ©i này rõ bit phin não, sanh tº nhÜ huyn hóa, nên không chÎu s§m an vui ª quä vÎ cuÓi cùng cûa mình, mà thÜ©ng Ƕ sanh không bao gi© bit mÕi mt; và vì nhÆn thÃy chúng sanh còn Çau kh°, thì mình chÜa có th an vui ÇÜ®c. 

III.S¿ Truyn Bá Cûa ñåo Phât: 

Sau khi PhÆt Thích Ca nhÆp dit, hai vÎ Çåi Ç tº cûa PhÆt là Ngài Ca Dip và Ngài A Nan thay PhÆt ho¢ng truyn PhÆt pháp ª n Ƕ. ñó là th©i kÿ thÙ nhÙt. Th©i kÿ thÙ hai do các vÎ T° sÜ Long Th, Mã Minh và Vô Trܧc lãnh Çåo. Th©i kÿ thÙ ba do các vÎ T° sÜ Long Trì, Thin Vô Úy và Liên Hoa Sanh Çäm nhim. 

TØ n ñ¶, PhÆt Giáo lan truyn vào các nܧc lân cÆn, rÒi toàn cõi Á ñông, và cuÓi cùng toàn cä th gi§i. S¿ truyn bá này Çi theo hai hܧng: m¶t hܧng v phÜÖng B¡c và m¶t hܧng v phÜÖng Nam. (Xem LÎch sº truyn bá PhÆt Giáo khóa 5) 

V phÜÖng B¡c, thì gi là B¡c PhÜÖng hay là B¡c Tôn PhÆt Giáo, hay ñåi ThØa PhÆt Giáo, gÒm có nh»ng nܧc: Tây Tång, Trung Hoa, Mông C°, Mãn Châu, Cao Ly, NhÆt Bän, Vit Nam v.v.. 

V phÜÖng Nam, thì gi là Nam PhÜÖng hay Nam tôn PhÆt Giáo, hay Tiu ThØa PhÆt Giáo, hay Nguyên Thûy PhÆt Giáo, gÒm có nh»ng nܧc: Tích Lan, Min ñin, Thái Lan, Ai Lao, Cao Miên, Nam DÜÖng v.v... 

NhÜng hin nh© s¿ giao thông tin l®i và kinh Çin ÇÜ®c trao dÒi kh¡p các nܧc, nên s¿ chia rë gi»a B¡c tôn và Nam tôn không còn ÇÜ®c rõ ràng nhÜ trܧc: trong ñåi ThØa vÅn còn có Tiu ThØa và trong Tiu ThØa vÅn còn có ñåi ThØa. 

S¿ L®i ích Cûa ñåo PhÆt: 

Møc Çích cûa ñåo PhÆt là Çem låi nh»ng kt quä ÇËp Çë sau này cho chúng sanh: 

1.ChÖn thÜ©ng: Chúng sanh trôi læn, l¥n høp trong bin sanh tº luân hÒi; chúng sanh sÓng trong cänh vô thÜ©ng, khi trÈ khi già, khi lành khi Óm, khi sÓng khi cht...ñåo PhÆt Çem låi cho ngÜ©i tu hành m¶t quä vÎ là không bao gi© bÎ luÆt vô thÜ©ng nói trên chi phÓi. 

2.ChÖn låc: Chúng sanh Çang sÓng trong cänh gi§i tÓi tæm, buÒn tûi, kh° Çau; nu có vui cÛng chÌ vui ÇÜ®c trong chÓc lát, nhÜ ngÜ©i khát, uÓng nܧc vào, Ç« khát trong chÓc lát, rÒi v sau låi càng khát hÖn lúc ÇÀu. ñåo PhÆt có møc Çích Çem låi cho kÈ tu hành m¶t s¿ an vui toàn vËn và bÃt tÆn. 

3.ChÖn ngã: Chúng sanh bÎ không bit bao nhiêu nghÎch cänh ª chung quanh chi phÓi, ràng bu¶c, nhÜ kÈ tù t¶i bÎ giam hãm trong ngøc thÃt, không bao gi© ÇÜ®c t¿ do hoåt Ƕng theo muÓn cûa mình. ñåo PhÆt có møc Çích làm cho nh»ng ngÜ©i tu hành ÇÜ®c giäi thoát hoàn toàn ra ngoài nh»ng trói bu¶c nói trên, làm cho con ngÜ©i ÇÀy Çû næng l¿c Ç th¿c hin nguyn tÓt ÇËp cûa mình, và sÓng m¶t cu¶c Ç©i an nhiên t¿ tåi. 

4.ChÖn tÎnh: Chúng sanh Çang sÓng trong cänh gi§i ô trc, lÃm láp trong bùn nhÖ cûa cõi tøc, tØ trong tâm hÒn cho Çn ngoài th chÃt. ñåo PhÆt có møc Çích làm cho ngÜ©i tu hành gån lc ÇÜ®c bao nhiêu ô trc cûa cõi Ç©i, ÇÜ®c sÓng m¶t cu¶c sÓng trong tr¡ng, tinh khit, không vܧng chút bÆn nhÖ cûa trÀn tøc. 

Không phäi chÌ trong vÎ lai, ñåo PhÆt m§i Çem låi l®i ích cho Ç©i, ngay trong xã h¶i hin tåi, ñåo PhÆt cÛng Çem låi nhiu l®i ích qu báu: 

·ñåo PhÆt, nh© tinh thÀn TØ Bi, làm cho xã h¶i, nhân loåi thÜÖng yêu nhau hÖn. 

·ñåo PhÆt, nh© ánh sáng Trí Tu, làm cho xã h¶i, nhân loåi b§t si mê lÀm låc, thÃy ÇÜ®c Çâu là giá trÎ thÆt, Çâu là phÌnh ph©, giä dÓi. 

·ñåo PhÆt, nh© tinh thÀn Bình ñ£ng tuyt ÇÓi, san b¢ng ÇÜ®c nh»ng bÃt công cûa xã h¶i, nhân loåi, và làm cho cänh gi§i Ta Bà này ÇÜ®c sáng sûa, an vui hÖn.

ñó là nh»ng l®i ích mà ñåo PhÆt Çem låi cho cõi Ç©i. 

C.Kt LuÆn 

Nh»ng l®i ích nói trên qu báu nhÜ th, nhÜng së không bao gi© Çn v§i chúng ta, nu không hc và hành theo PhÆt. 

1.Hc PhÆt: ñÙc PhÆt m¥c dù là m¶t ÇÃng xuÃt phàm, thông minh xuÃt th, nhÜng khi xuÃt gia Ngài cÛng phäi hc hÕi Çêm ngày, hao tÓn sÙc bit bao nhiêu, m§i phát huy ra ÇÜ®c cái giáo l nhim mÀu Ç låi cho chúng ta. VÆy chúng ta muÓn trª thành m¶t PhÆt tº chân chính thì trܧc tiên là phäi hc hÕi nhÜ PhÆt. Chúng ta không chÌ hc trong giáo l cûa Ngài mà còn hc qua Ç©i sÓng, ÇÙc hånh, hành vi cûa Ç©i Ngài n»a. 

2.Hành theo PhÆt: NhÜng hc mà không tÆp, không hành, thì ch£ng khác gì cái Çãy Ç¿ng sách, ch» nghïa kinh sách chÃt chÙa thÆt nhiu, mà ch£ng có ích l®i gì cä. VÆy nên hc phäi Çi Çôi v§i hành. Chúng ta phäi cÓ g¡ng th¿c hành cho ÇÜ®c nh»ng Çiu Çã hc, làm cho ÇÜ®c nh»ng Çiu mình thÃy là hay là phäi. PhÆt Çã làm gì, chúng ta phäi tÆp làm låi; PhÆt Çã có nh»ng ÇÙc tánh TØ, Bi, H, Xä, Hoan H, Tinh TÃn, Thanh TÎnh...chúng ta cÛng cÓ g¡ng th¿c hin cho ÇÜ®c nh»ng ÇÙc tánh Ãy. 

Có nhÜ th, m§i khÕi h° v§i hai ting PhÆt tº và m§i gi là Çn Çáp trong muôn m¶t, ân ÇÙc sâu dày cûa ÇÙc TØ Phø Thích Ca. 

Hòa ThÜ®ng Thích Thin Hoa