Make your own free website on Tripod.com
Løc ñ¶

qBÓ Thí

qTrì gi§i

q         Tinh tÃn

qNhÅn nhøc

qThin ÇÎnh

qTrí hu

qT°ng kt

BÓ Thí Ba La MÆt

A.Mª Ç:

ñåo PhÆt thÜ©ng ÇÜ®c gi là ñåo TØ Bi, vì tình thÜÖng trong Çåo PhÆt rÃt bao la, sâu r¶ng. ñÙc PhÆt vì tØ bi mà Çã xuÃt gia Ç tìm Çåo cÙu kh° cho chúng sanh. VÆy ngÜ©i PhÆt tº, khi noi theo dÃu chân PhÆt, cÛng phäi lÃy tØ bi làm Ƕng tác chính cho s¿ tu hành cûa mình.

NhÜng làm th nào Ç th hin ÇÜ®c lòng tØ bi và làm cho nó tæng trܪng? PhÜÖng pháp mÀu nhim nhÃt là th¿c hành pháp môn BÓ thí Ba-la-mÆt, m¶t trong sáu pháp môn (løc Ƕ) mà ÇÙc PhÆt Çã ch ra cho kÈ tu hành có tâm trí r¶ng l§n th¿c hành Ç Ç¶ mình và Ƕ ngÜ©i ra khÕi bin sanh tº luân hÒi và Çn b© giác ng¶.

B.Chánh Ç:

I.ñÎnh nghïa v bÓ thí Ba-la-mÆt:

BÓ là cùng kh¡p; thí là cho, là trao t¥ng. BÓ thí là cho cùng kh¡p, cho tÃt cä mi ngÜ©i, mi vÆt, mi nÖi.

Ba-la-mÆt, nguyên ting Phån là Paramita. NgÜ©i Trung hoa dÎch nghïa là BÌ-Çáo-ngån, nói theo ting vit là "Çn b© bên kia".

BÓ thí Ba-la-mÆt, tÙc là m¶t môn tu hành b¢ng phÜÖng pháp bÓ thí, có công næng nhÜ m¶t chic thuyn, ÇÜa mình và ngÜ©i tØ b© mê lÀm cûa chúng sanh sang b© giác ng¶ cûa chÜ PhÆt.

II.Thành phÀn cûa bÓ thí Ba-la-mÆt.

BÓ thí Ba-la-mÆt gÒm: Tài thí, Pháp thí và Vô úy thí.

1.Tài thí: Tài thí là Çem tin båc, cûa cäi, vÆt th¿c cûa mình ra cho. Tài thí có hai loåi: n¶i tài, ngoåi tài.

a.N¶i tài:

Là nh»ng vÆt chí thân quí báu nhÃt cûa mình nhÜ thân mång, Ç©i sÓng cûa mình. Thí n¶i tài ª Çây tÙc là hy sinh thân mång Ç cÙu v§t kÈ khác ra khÕi nguy nan. Trong các chuyn tin thân cûa ÇÙc PhÆt Thích Ca, chúng ta Çã thÃy nhiu gÜÖng thí n¶i tài, nhÜ câu chuyn ngÜ©i lái buôn kia, trong khi Çi bin bÎ thuyn chìm Çã t¿ hy sinh thân mång b¢ng cách buông tay khÕi c¶t buÒm mà mình Çang bám vào, Ç nhÜ©ng ch cho nh»ng hành khách xÃu sÓ khác khÕi cht ÇuÓi.

Thí n¶i tài là m¶t cº chÌ hy sinh cao ÇËp nhÃt mà chÌ nh»ng ngÜ©i giàu lòng tØ bi, bác ái m§i làm ÇÜ®c. Nu còn xem thân mång mình là qu, là trng hÖn thân mang cûa kÈ khác thì ch¡c ch¡n không bao gi© th¿c hin ÇÜ®c loåi bÓ thí này.

b.Ngoåi tài:

Ngoåi tài là nh»ng vÆt thÜ©ng dùng cûa mình nhÜ thÙc æn ÇÒ m¥c, tin båc, xe c¶, ru¶ng vÜ©n, nhà cºa v.v... ñem nh»ng vÆt Ãy ra cho nh»ng ngÜ©i túng thiu, nghèo kh° thì gi là ngoåi tài.

2.Pháp thí:

ñem l©i hay, lë phäi, nh»ng chân l Çúng Ç¡n, nh»ng l©i dåy qu báu cûa ÇÙc PhÆt Ç chÌ bày, khuyên bäo ngÜ©i khác; ho¥c y theo gi§i luÆt cûa PhÆt tu hành thành thÆt Ç làm khuôn mÅu cho ngÜ©i b¡t chܧc, bÕ d» theo lành, cäi tà qui chánh Çu là pháp thí. Pháp thí có m¶t giá trÎ rÃt l§n lao hÖn cä tài thí, vì tài thí chÌ giúp ngÜ©i khác b§t túng thiu v phÜÖng din vÆt chÃt trong m¶t th©i gian, hay nhiu nhÃt là cÙu giúp m¶t Ç©i ngÜ©i. NhÜng pháp thí giúp Ç« ngÜ©i rÃt nhiu v phÜÖng din tinh thÀn, không riêng gì ÇÓi v§i ngÜ©i nghèo khó, mà cä ngÜ©i giàu sang, chÙc tܧc; không phäi chÌ có änh hܪng tÓt trong m¶t giai Çoån, mà còn gieo nhân lành cho nhiu Ç©i kip v sau. Vì nh»ng lë Çó, nên ngÜ©i PhÆt tº chân chính, không bao gi© bÕ mÃt m¶t dÎp nào mà không làm pháp thí, cä v phÜÖng din khÄu giáo (dùng l©i lë Çúng PhÆt pháp Ç chÌ dåy) lÅn phÜÖng din thân giáo (dùng Ç©i sÓng chân chánh h®p Çåo Ç chÌ dåy).

3.Vô úy thí:

Vô u nghïa là không s®. Vô u thí là làm cho ngÜ©i khác không s®, ht s®. Phép thí này m§i nghe thì tܪng nhÜ là không quan trng gì cä. NhÜng nu suy nghï m¶t cách chín ch¡n, chúng ta së thÃy ÇÙc PhÆt thÆt vô cùng thâm thúy khi ch ra pháp thí này.

Chúng ta hãy nghï låi mà xem, có phäi trong m¶t Ç©i ngÜ©i, cái s® Çã chim quá nºa cu¶c Ç©i rÒi không? Khi nhÕ chúng ta s® la rÀy, s® Çánh ÇÆp, s® ma quÌ... khi tráng niên s® thiu æn, thiu m¥c, s® gi¥c, s® thiu công danh, s¿ nghip; khi già s® Çau, s® Óm, s® cht ... ChÌ toàn s® và s®. ñó là chÜa nói Çn th©i bu°i loån låc, còn s® sÜu cao thu n¥ng, s® quan tham, låi nhÛng, s® tr¶m cܧp, lÜu manh, s® tù, s® t¶i, s® chém, s® git .... Bao nhiêu thÙ s® chÒng chÃt lên ÇÀu ngÜ©i, làm cho ÇÀu h không dám ngºng lên, lÜng h còm xuÓng, ÇÀu gÓi h s¡p qu. MuÓn có m¶t hình änh tÜ®ng trÜng cho s¿ s® hai, thì lÃy hình änh cûa ngÜ©i dân quê Vit Nam trong th©i Pháp thu¶c thì rõ: Hai tay h s¤n sàng Ç ch¡p låy, m¡t không dám nhìn lên, lÜng còng xuÓng và hai ÇÀu gÓi s¤n sàng Ç quÿ xuÓng mi khi nghe ting nåt cûa ông quan hay ông th¿c dân hÓng hách.

ñ©i sÓng Çã kh°, låi càng càng kh° thêm vì s®. Cho nên làm cho ngÜ©i ht s®, chính là cÙu cho h b§t Çi quá nºa kh° Çau trong kip sÓng. Lòng tØ bi cûa ÇÙc PhÆt không n« thÃy chúng sanh kh° sª vì s®, nên Çã ch ra phép thí vô úy.

MuÓn th¿c hành pháp môn này, hành giä trܧc tiên phäi luyn cho mình m¶t ÇÙc tính ÇØng s® gì cä. Mà kÈ tu hành chân chính, hiu rõ giáo l cûa PhÆt, thì còn s® ni gì? Tin cûa h không tham nên không s® mÃt; danh l®i h không màng nên không s® thiu; sanh mång, h xem nhÜ giä tåm, nên không s® cht. Do cái tâm l Çó mà cõi lòng h luôn luôn không xao Ƕng, nét m¥t h luôn luôn bình tïnh trܧc mi s¿ Ç°i thay, gian nan nguy him. NgÜ©i tu hånh bÓ thí vô úy s¤n sàng Ç nhäy xuÓng nܧc v§t ngÜ©i s¡p cht chìm, nhäy vào lºa Ç cÙungÜ©i s¡p cht thiêu, xông vào Çám cܧp Ç cÙu ngÜ©i lÜÖng thin, Çn gõ cºa công, Ç minh oan cho ngÜ©i vô t¶i ...

Tóm låi, ngÜ©i tu hånh thí vô úy, hÍ Çi Çn Çâu thì Çem Çn Çó m¶t ni bình tïnh, an vui cho mi ngÜ©i và mi vÆt.

III.Phäi bÓ thí nhÜ th nào m§i Çúng chánh pháp.

Chúng ta Çã bit qua các lÓi bÓ thí Ba-la-mÆt. ñn Çây, chúng ta cÛng cÀn bit rõ thái Ƕ cûa ngÜ©i tu hånh bÓ thí phäi nhÜ th nào.

S¿ bÓ thí nhÜ Çã nói trên, thÆt ra không khó và không him. RÃt nhiu ngÜ©i có th làm ÇÜ®c. Trong Ç©i chúng ta thÜ©ng thÃy có nhiu kÈ giàu có Çem båc ngàn båc vån ra bÓ thí, có ngÜ©i bÕ cä tài sän ra lÆp nhà thÜÖng, k nhi vin, trÜ©ng hc, có nhiu ngÜ©i dám liu mång xông vào lºa Ç cÙu kÈ s¡p cht thiêu, nhäy xuÓng nܧc Ç cÙu ngÜ©i s¡p cht ÇuÓi; có nh»ng kÈ anh hùng Çem tài næng ra bäo v kÈ yu hèn, hay dám ÇÜÖng ÇÀu v§i bn xâm læng Ç gi» gìn ÇÃt nܧc.

V phÜÖng din thí pháp, có nhiu ngÜ©i Çi Çâu cÛng Çem Çåo l ra giäng nói, Çi Çâu cÛng tÕ ra ta Çây hiu Çåo, chÙng quä.

Nu nhìn b ngoài, thì nh»ng hành Ƕng Ãy Çu là bÓ thí cä. NhÜng nu xét v tâm l và Ƕng l¿c thúc ÇÄy bên trong thì có th có hai trÜ©ng h®p khác xa nhau.

1.BÓ thí chÃp tܧng:

nghïa là bÓ thí v§i m¶t døng tâm không trong såch. Chúng ta Çã bit bÓ thí là do tØ tâm mà ra. BÓ thí là m¶t pháp môn Ç t¿ Ƕ và Ƕ tha. NhÜng nu bÓ thí v§i m¶t døng tâm khác nhÜ cÀu danh, cÀu tài l®i (cho ít mà cÀu ÇÜ®c trä nhiu), ho¥c vì ganh Çua, ho¥c vì muÓn làm nhøc ngÜ©i chÎu Ön, ho¥c vì bÎ ép bu¶c, ho¥c cho v§i m¶t tâm l khinh rë, hÓi tic ho¥c cho v§i m¶t tâm l lØa lc, bÃt công, thiên vÎ; nu bÓ thí v§i m¶t tâm l, m¶t thái Ƕ nhÜ th, thì tÃt là bÓ thí chÃp tܧng.

Ch£ng hån Çem tin cûa ra lÆp nhà thÜÖng, trÜ©ng hc Ç nêu trên m¥t báo, Ç ÇÜ®c nh¡c nhª Çn luôn; ho¥c nhäy xuÓng sông cÙu ngÜ©i cht ÇuÓi Ç ÇÜ®c "ngÜ©i ÇËp" tán thܪng; ho¥c git gi¥c Ç mong ÇÜ®c tÃm huy chÜÖng, ho¥c giäng nói Çåo l Ç tÕ ra mình hc r¶ng bit nhiu. Nh»ng hành vi bên ngoài ÇËp Çë Ãy, bên trong thÆt không có giá trÎ gì.

BÓ thí v§i tâm l, v§i Ƕng l¿c nhÜ th, không phäi là bÓ thí Ba-la-mÆt; và phܧc ÇÙc cûa nh»ng hành Ƕng Ãy thu¶c v h»u lÆu rÃt mong manh, nhÜ mây ni gi»a hÜ không, g¥p gió th°i lin tiêu tan.

2.BÓ thí không chÃp tܧng:

nghïa là bÓ thí v§i m¶t døng trong såch, Çúng v§i nghïa cûa nó.

Trong khi bÓ thí, hành giä vì tâm tØ bi bình Ç£ng, xem chúng sinh nhÜ con, nên không sinh tâm vÎ k, không phân bit bÌ thº, thân sÖ. Hành giä vì bit tài sän cÛng nhÜ thân mång mình Çu giä tåm, vô thÜ©ng, nên không tham lam, tic nuÓi. Hành giä vì bit cái "ngã" không có thÆt, nên cho không thÃy có kÈ cho và ngÜ©i nhÆn, không t¿ cao, t¿ Çåi.

BÓ thí v§i m¶t tâm ÇÎa trong såch nhÜ trên së ÇÜ®c phܧc vô-lÆu thanh tÎnh, m§i Çúng là bÓ thí Ba-la-mÆt.

IV.Công ÇÙc cûa bÓ thí Ba-la-mÆt.

Pháp bÓ thí là cái nhân lành cûa quä phúc ª th gian và xuÃt th gian. Trong løc Ƕ vån hånh, pháp bÓ thí ÇÙng ÇÀu, vì nó tÜÖng ÇÓi dÍ làm hÖn tÃt cä các pháp, mà công ÇÙc låi l®i lac ÇÜ®c cä Çôi bên ngÜ©i nhÆn và kÈ cho. 

1.ñÓi v§i ngÜ©i:

NgÜ©i Ç©i không ai là ÇÀy Çû. KÈ ÇÜ®c phÀn này thì thiu phÀn khác; kÈ ÇÜ®c vÆt chÃt thì mÃt tinh thÀn, kÈ ÇÀy Çû tinh thÀn låi thiu thÓn vÆt chÃt.

KÈ Çang thiu æn mà ÇÜ®c æn, kÈ Çang thiu m¥c mà ÇÜ®c m¥c, kÈ Çang Çau xót mà ÇÜ®c v v, an ûi, kÈ Çang lo s® mà ÇÜ®c Çùm bc che ch« thì thÆt là may m¡n sung sܧng vô cùng. Trong m¶t xã h¶i có ÇÜ®c nhiu ngÜ©i giàu lòng tØ bi bác ái, luôn luôn tìm cách giúp ngÜ©i, thì xã h¶i Ãy ch¡c ch¡n së ÇÜ®c an vui thÎnh Çåt.

2.ñÓi v§i mình:

S¿ bÓ thí Çã Çành là l®i låc cho ngÜ©i nhÆn, nhÜng ÇÓi v§i ngÜ©i cho cÛng không kém phÀn qu báu. Ngoài s¿ sung sܧng ÇÜ®c thÃy mình làm vic phäi, ÇÜ®c thÃy quÀn sanh sung sܧng, vui mØng, hành giä còn nh© bÓ thí mà tin mau, tin xa trên ÇÜ©ng Çåo. Mi khi Çem cûa cäi ra cho, là hành giä có dÎp Ç chin th¡ng lòng tham lam, bÕn sÈn, ích k và n§i r¶ng lòng tØ bi; mi khi hy sinh tính mång Ç cÙu giúp ngÜ©i, là hành giä có dÎp Ç thº thách lòng tham sÓng, s® cht, và trau dÒi ÇÙc tánh l®i tha, bình tïnh. Mi khi cho mà không k kÈ thân ngÜ©i thù, là hành giä có dÎp Ç chin ÇÃu v§i lòng sân hân, và trau dÒi thêm ÇÙc tØ bi, bình Ç£ng. Mi khi cho mà không nghï Çn kÈ cho hÖn ngÜ©i nhÆn, là hành giä có dÎp Ç chin ÇÃu v§i ngã chÃp, ngã ái, ngã mån. Nu hành giä thí pháp, thì Çó là nh»ng cÖ h¶i Ç mình t¿ nh¡c nh«, ghi nh§ nh»ng l©i ÇÙc PhÆt Çã dåy, nh»ng công ÇÙc mà Ngài Çã làm Ç noi theo. 

C.Kt luÆn:

Chúng ta Çã thÃy rõ giá trÎ cûa pháp BÓ thí Ba-la-mÆt. Công ÇÙc cûa nó không nh»ng chÌ riêng cho ngÜ©i nhÆn, mà lÅn cä ngÜ©i cho n»a. Nó vØa Ƕ ngÜ©i mà vØa Ƕ mình. Nó có công næng ÇÜa mình và ngÜ©i tØ bÕ mê lÀm Çn b© giác ng¶, tØ ÇÎa vÎ phàm phu Çn quä vÎ BÒ tát.

VÆy xin khuyên các PhÆt tº Çu phát tâm BÒ Ç, tu hånh bÓ thí Ba-la-mÆt, Ç trên cÀu thành quä PhÆt, dܧi hóa Ƕ chúng sinh, Çn ôn Tam Bäo.

Trì Gi§i Ba-La-MÆt

A.Mª ñ:

BÃt luÆn m¶t Çoàn th, m¶t t° chÙc nào trong xã h¶i, muÓn có qui cû, có ÇÜ©ng lÓi Ç tin trin, Çu phäi có k luÆt gi§i Çiu. K luÆt càng ch¥t chë thì Ç©i sÓng chung cûa t° chÙc, cÛng nhÜ cûa mi cá nhân trong t° chÙc Ãy låi càng mau phá trin. Trái låi, m¶t Çoàn th không k luÆt là m¶t toán ngÜ©i ô h®p, dù ban ÇÀu có Çông Çäo, hùng hÆu bao nhiêu rÒi ch£ng bao lâu cÛng së tan rã.

K luÆt bao gi© cÛng do ngÜ©i lãnh Çåo Ç¥t ra. M¶t ngÜ©i lãnh Çåo càng sáng suÓt bao nhiêu, có kinh nghim bao nhiêu thì qui luÆt, gi§i Çiu mà h ch ra, låi càng có giá trÎ th¿c tiÍn, có công døng qu báu bÃy nhiêu.

ñåo PhÆt là cái ñåo có møc Çích ÇÜa ngÜ©i Çn ch giác ng¶, và vÎ sáng lÆp là ÇÙc Thích Ca, m¶t ÇÃng giác ng¶ hoàn toàn. VÆy nh»ng gi§i luÆt, nh»ng giáo Çiu cûa Çåo PhÆt tÃt nhiên là phäi có giá trÎ, m¶t công døng qu báu, b° ích vô cùng cho nh»ng ai muÓn theo dÃu chân cûa ÇÙc PhÆt.

Chính vì s¿ quan trng và l®i ích l§n lao cûa gi§i luÆt nhÜ th, nên ÇÙc PhÆt Çã nhiu lÀn nh¡n nhû v§i các hàng Ç tº cûa Ngài, phäi nghiêm trì gi§i luÆt. Ngài thÜ©ng dåy: "G¥p th©i không có PhÆt, hãy lÃy gi§i luÆt làm thÀy". Kinh Phåm-võng cÛng có chép: "Gi§i sáng nhÜ m¥t nhÆt, quí báu nhÜ ngc châu anh låc. Các vÎ BÒ tát Çu do trì gi§i thanh tÎnh mà thành Chánh-giác".

B.Chánh ñ:

1.ñÎnh nghïa:

Trì là gi» ch¥t, gi§i là nh»ng Çiu ræn dåy, ngæn cÃm, nh»ng qui luÆt mà ÇÙc PhÆt Çã ch ra Ç hܧng dÅn các Ç tº cûa Ngài Çi vào con ÇÜ©ng chánh, và tránh cho h nh»ng hÀm sâu hÓ him mà h có th rÖi vào, trên con ÇÜ©ng Çi Çn quä vÎ PhÆt.

Trì gi§i Ba-la-mÆt là m¶t môn tu Ç Çi Çn b© giác ng¶ b¢ng cách gi» gìn nghiêm chÌnh, trn vËn gi§i luÆt mà ÇÙc PhÆt Çã ræn dåy.

2.Thành phÀn cûa gi§i luÆt:

Cæn cÖ cûa chúng sanh không ÇÒng nhau, và s¿ tu hành cûa Ç tº cÛng có nhiu cách; vì th, ÇÙc PhÆt phäi ch ra rÃt nhiu gi§i luÆt và phân chia ra nhiu loåi Ç áp døng cho sát v§i cæn cÖ và lÓi tu cûa mi hång ngÜ©i. Tuy th, chúng ta có th phân chia gi§i luÆt cûa PhÆt ra làm ba phÀn và hai cÃp bÆc:

-Gi§i tåi gia và gi§i xuÃt gia cho hàng tiu thØa.

-Gi§i ñåo và Tøc thông hành (BÒ tát gi§i) cho hàng ñåi thØa.

1)Gi§i tåi gia.

Gi§i tåi gia là gi§i dành cho nh»ng ngÜ©i chÜa xuÃt gia trong hàng Tiu thØa, tÙc là nh»ng cÆn s¿ nam và cÆn s¿ n» (cÜ sï tåi gia). Nh»ng ngÜ©i này có th th trì m¶t Çn næm gi§i (ngÛ gi§i) hay tám gi§i (bát quan trai).

2)Gi§i xuÃt gia.

XuÃt gia gÒm có næm chúng: Sa-di, Sa-di-ni, ThÙc-xoa-ma-na-ni, Tÿ-kheo và Tÿ-kheo-ni. Các chúng này, cÙ tuÿ theo s¿ tu hành thÃp hay cao, nam hay n» mà gi» gi§i nhiu hay ít:

-Sa-di và Sa-di-ni gi» 10 gi§i.

-ThÙc-xoa-ma-na-ni phäi gi» 6 Çiu gi§i và tÆp 296 hånh.

-Tÿ kheo phäi gi» 250 gi§i.

-Tÿ kheo ni phäi gi» 348 gi§i.

3)Gi§i BÒ tát.

Gi§i Çåo tøc thông hành chính là gi§i BÒ tát. y là gi§i mà PhÆt tº tåi gia và xuÃt gia trong hàng ñåi thØa phäi th trì, sau khi Çã phát tâm BÒ-Ç tu BÒ-tát hånh Ç r¶ng b làm PhÆt s¿ và hóa Ƕ chúng sanh.

Phåm vi bà này chÌ nói v ñåi thØa BÒ-tát gi§i và Çây là nh»ng gi§i mà ngÜ©i tu hånh trì gi§i ba-la-mÆt cÀn phäi bit và gi» cho Çúng.

BÒ tát gi§i gÒm có:

-Nhip luÆt nghi gi§i: NgÜ©i th trì "nhip luÆt nghi gi§i" là ngÜ©i quyt gi» Çúng mÜ©i gi§i trng và 48 gi§i khinh, nghïa là không làm m¶t vic ác nào cä.

-Nhip thin pháp gi§i: NgÜ©i th trì "nhip thin pháp gi§i" là ngÜ©i quyt tâm làm tÃt cä các vic lành.

-Nhiêu ích h»u tình gi§i: NgÜ©i th trì gi§i này là ngÜ©i quyt tâm tu hånh tØ-bi, h-xä, là các Çiu l®i ích cho tÃt cä chúng sanh, không m¶t loài nào mà ch£ng hóa Ƕ.

3.Phäi trì gi§i nhÜ th nào m§i Çúng chánh pháp:

CÛng nhÜ pháp tu bÓ-thí, trì gi§i ba-la-mÆt cÛng có hai cách: Trì gi§i sai chánh pháp và trì gi§i Çúng chánh pháp, hay nói theo hai danh tØ nhà PhÆt là: Trì gi§i chÃp tܧng và trì gi§i không chÃp tܧng.

1)Trì gi§i chÃp tܧng.

Trì gi§i chÃp tܧng là trì gi§i mà chÌ có hình thÙc bên ngoài, chÙ bên trong thì rÃt nhiÍm ô. Ch£ng hån, trì gi§i vì háo th¡ng Ç ÇÜ®c ngÜ©i Ç©i khen ng®i; trì gi§i v§i m¶t tâm l t¿ cao t¿ Çåi, cho mình hÖn ngÜ©i, và khinh dÍ ngÜ©i phåm gi§i; trì gi§i vì ép bu¶c, nên thiu hoan h mà sanh tâm buÒn phin, miÍn cÜ«ng... trì gi§i nhÜ th là thiu thành tâm, là giä dÓi, Çánh lØa mình và ngÜ©i. Trì gi§i nhÜ th ch£ng ích l®i gì, chÌ thêm mÃt thì gi© và không phäi là trì gi§i Ba-la-mÆt.

2)Trì gi§i không chÃp tܧng.

Trì gi§i không chÃp tܧng là làm theo Çúng vËn-toàn các Çiu ræn cÃm mà ÇÙc PhÆt Çã chÌ dåy, không vì danh l®i, không vì háo th¡ng, không vì bÎ hoàn cänh ép bu¶c mà làm.

Trong khi gi» gi§i, hành giä không hnghï mình giÕi hÖn ngÜ©i, cÛng không h chÃp nê theo gi§i luÆt, khinh dÍ ngÜ©i phåm gi§i. Hành giä chÌ vì thuÆn theo ÇÙc tánh vÓn không nhiÍm trܧc mà làm Çiu l®i ích cho tÃt cä chúng sanh và nhìn nhÆn "trì gi§i" là b°n phÆn cûa mình không th bÕ qua ÇÜ®c. Trì gi§i nhÜ th m§i Çíng là trì gi§i Ba-la-mÆt, công ÇÙc së vô lÜ®ng vô biên.

4.Công ÇÙc cûa ngÜ©i trì gi§i Ba-la-mÆt.

Trì gi§i Ba-la-mÆt có m¶t hiu l¿c rÃt l§n lao cho vic tu hành cûa ngÜ©i PhÆt tº. PhÆt tº th trì gi§i luÆt nghiêm trang thanh tÎnh thì lúc hin tin tâm ÇÜ®c thÖ th§i an vui, không có gì phäi ân hÆn. ñÓi v§i nh»ng ngÜ©i chung quanh, hành giä ÇÜ®c nim nª kính nhÜ©ng. Trong kip vÎ lai, hành giä ch¡c ch¡n së ÇÜ®c chÙng quä BÒ-Ç, thoát vòng sanh tº luân hÒi.

Nu chúng ta Çem so sánh pháp môn bÓ thí v§i trì-gi§i Ba-la-mÆt, thì thÃy pháp trì gi§i hÖn h£n bÓ thí m¶t bÆc.

NgÜ©i PhÆt tº có tài thí, pháp thí mà không có trì gi§i, thì không th thành PhÆt, vì ngÜ©i Ãy vØa tåo phܧc mà cÛng vØa gây t¶i, do ch không trì gi§i, thành thº gây nghip thin ác xen tåp, Çâu ÇÜ®c trn lành mà mong chÙng Çn quä thánh?

Trái låi, ngÜ©i PhÆt tº, nu chÌ chæm chú nghiêm trì gi§i luÆt, thì ch¡c ch¡n së thành PhÆt. Vì sao vÆy? - Vì trong lúc chuyên tâm trì gi§i là Çã có tài thí và pháp thí hàm súc rÒi. Khi trì gi§i ÇÜ®c thanh tÎnh, thì tâm tØ bi, h xä bûa kh¡p. HÍ h thÃy kÈ nào làm hånh tài thí, pháp thí cho ai thì lin sanh tâm hoan h, tán thành công ÇÙc, tÙc là ngÜ©i Ãy ÇÜ®c m¶t phÀn công ÇÙc "tùy h bÓ thí". Khi hành giä chuyên trì gi§i luÆt, th¿c hành theo l©i PhÆt dåy, làm gÜÖng mÅu cho quÀn sinh b¡t chܧc, tÙc là Çã thí pháp b¢ng thân giáo. Còn khi hành giä trì tøng gi§i luÆt cho nhÆp tâm thuÀn thøc, cÛng tÙc là thí pháp b¢ng khÄu giáo.

Xem nhÜ th thì trì gi§i Ba-la-mÆt là m¶t pháp môn rÃt thâm diu, có th bao gÒm cä bÓ thí lÅn trì gi§i, ch¡c ch¡n së ÇÜa hành giä Çn b© giäi thoát.

C.Kt LuÆn:

Giá trÎ và công næng cûa trì gi§i Ba-la-mÆt Çã ÇÜ®c chÙng minh m¶t cách rõ ràng, chúng ta không còn nghi ng© Çiu gì n»a. Gi© Çây chúng ta còn m¶t quyt ÇÎnh dÙt khoát là phát tâm dõng mãnh trì gi§i Ba-la-mÆt.

S¿ tu chÌ cÓ ª th¿c hành. Dù thông minh tài trí Çn Çâu, dù thâm hiu giáo l Çn Çâu, mà không th¿c hành, thì cÛng vô ích. Chúng ta ÇØng nên quên r¢ng ch» "hành" thÜ©ng Çi theo ch» "hc" và ch» "tu" (hc hành, tu hành). ñåo Nho có câu "hc nhi th©i tÆp chi". ñåo PhÆt låi dåy m¶t cách månh më hÖn: "tu mà không hc là tu mù; hc mà không tu là cái Çãi sách". NhÃt là khi Çã mang danh PhÆt tº, Çã th gi§i mà không gi» gi§i, thì ch£ng khác gì Çem gi§i luÆt cûa PhÆt ra mà phÌ báng và làm trò cÜ©i cho th nhân.

Tinh TÃn Ba La MÆt

D.Mª Ç:

Ngån ng» ta có câu: "n không lo, cûa kho cÛng ht". Th¿c vÆy, dù tin rØng båc b mà æn rÒi, ngÒi không, thì cÖ nghip cÛng có ngày tiêu tan. ñÓi v§i ngÜ©i giàu, lÜ©i bing còn nhÜ th, huÓng hÒ ÇÓi v§i ngÜ©i nghèo túng, thì lÜ©i bing là m¶t chÙng bnh rÃt là nguy him...

¨NgÜ©i làm ru¶ng không siêng næng cày cÃy, bón phân, tát nܧc, thÙc khuya dÆy s§m, lo l¡ng mi vic, thì Çn mùa lúa, ch¡c ch¡n së bÎ thÃt båi, thiu trܧc høt sau, n® nÀn vÀy kéo, cä næm buÒn bã.

¨Anh th® máy hay chÎ th® may không siêng næng v§i ngh nghip, lÜ©i bing æn chÖi mãn tháng suÓt næm, vì tin båc không dÜ nên phäi vÃt vä, Çn khi Çau Óm låi càng kh° vô cùng.

¨NgÜ©i Çi buôn bán, không siêng næng thÙc khuya dÆy s§m, mua täo bán tÀn, thì phäi bÎ l lã, thâm thûng nhiu ngày, mang công m¡c n®, nên phäi sang tim th ÇÒ, gia tài khánh kit.

Trong Çåo cÛng vÆy, lÜ©i bing là m¶t cái t¶i. NgÜ©i hc Çåo không tinh tÃn thÙc khuya dÆy s§m tham thin, quán tܪng, nim PhÆt tøng kinh, không lo ho¢ng dÜÖng chánh pháp, cÙ bing nhác qua ngày, tiêu pha cûa Çàn na thí chû; nhÜ th, mình Çã không t¿ Ƕ, thì làm sao Ƕ tha ÇÜ®c? Hin tåi không làm l®i ích gì cho Çåo, sau khi cht phäi trä låi n® cho Çàn na thí chû. Nói chung låi, ngÜ©i lÜ©i bing dù ª ngoài Ç©i hay trong Çåo, dù làm vic gì cÛng không thành công.

MuÓn tránh nh»ng Çiu tai håi trên, ta phai tu pháp Tinh tÃn Ba-la-mÆt. 

E.Chánh Ç:

V.ñÎnh nghïa v tinh tÃn Ba-la-mÆt:

"Tinh" là tinh chuyên (ròng r¥t) m¶t vic không có xen tåp. "TÃn" là tin t§i mãi mãi không dØng, không gián Çoån hay thÓi lui.

Hai ch» tinh tÃn nói theo nghïa thông thÜ©ng là siêng næng chuyên cÀn; theo Duy thÙc hc, thì tinh tÃn là m¶t món trong mÜ©i món thin tâm sª, không phäi v phÀn t¶i ác. Bªi vÆy, ngÜ©i siêng næng làm nh»ng Çiu sai qquÃy nhÜ siêng næng Çào tÜ©ng khoét vách, c© båc rÜ®u chè thì không phäi là tinh tÃn, mà duy thÙc hc gi là "phóng dÆt" (buông lung).

VI.Thành phÀn cûa tinh tÃn Ba-la-mÆt.

1.Tinh tÃn ngæn các Çiu ác ÇØng sanh: 

Nghïa là nh»ng Çiu ác, tØ trܧc Çn gi© mình chÜa làm Çn, thì tØ nay v sau cÛng phäi tinh tÃn ÇØng cho nó phát sanh. Thí dø, nhÜ tØ trܧc Çn gi© ta không h sát sinh håi vÆt, tr¶m cܧp, gian xäo, trêu hoa ghËo nguyt, nói l©i dÓi trá hung ác và c© båc, rÜ®u chè v.v... thì tØ Çây v sau cÛng phäi tinh tÃn thêm lên, có g¡ng gi» gìn ÇØng cho sanh khªi.

2.Tinh tÃn dit cho mau các Çiu ác Çã sanh:

Nghïa là nh»ng Çiu ác mà mình Çã l« làm rÒi, thì phäi tinh tÃn dit trØ cho mau, thí dø nhÜ ta Çã l« tåo nh»ng t¶i ác nhÜ tham lam tr¶m cܧp, Ça mê s¡c døc, giÆn gi» kiêu cæng, thì nay ta phäi tinh tÃn ÇØng cho nó tæng trܪng thêm n»a, mà trái låi phäi dit trØ cho chóng.

3.Tinh tÃn làm cho các Çiu lành phá sinh: 

Nghïa là tØ trܧc Çn nay có nh»ng Çiu lành ta chÜa th¿c hin ÇÜ®c, thì nay ta phäi tinh tÃn cho nó phát hin ra trong hành Ƕng. Thí dø, lâu nay ta chÜa làm nh»ng vic tØ thin xã h¶i, bÕ công bÕ cûa ra cÙu giúp ngÜ©i nghèo Çói tÆt nguyn, hay là ta chÜa quy y th gi§i, æn chay nim PhÆt, hc Çåo nghe kinh v.v... thì tØ ngày hôm nay ta phäi tinh tÃn làm cho các Çiu lành này ÇÜ®c phát sinh.

4.Tinh tÃn làm cho các Çiu lành tæng trܪng:

Nghïa là các Çiu lành Çã ÇÜ®c phát sanh rÒi, nay ta phäi tinh tÃn làm cho nó tæng trܪng hÖn n»a. Thí dø ta Çã làm các vic tØ thin rÒi, nay ta càng làm thêm n»a, hay ta Çã quy y rÒi, bây gi© phäi tinh tÃn phát nguyn trì gi§i. Nu ta Çã th ngÛ gi§i rÒi, bây gi© phäi tinh tÃn tu bát quan trai... Tóm låi, tÃt cä các vic lành tØ ngoài Ç©i cho Çn trong Çåo, mình Çã làm thì phäi tinh tÃn làm sao cho mi ngày ÇÜ®c phát trin.

VII.Phäi tinh tÃn nhÜ th nào m§i Çúng chánh pháp.

Tinh tÃn cÛng nhÜ bÓ thí và trì gi§i, Çu có hai phÜÖng din: 

3.Tinh tÃn có chÃp tܧng:

Có ngÜ©i trܧc m¥t mi ngÜ©i, thì rÃt tinh tÃn, læn xæn làm vic này vic khác, tÕ ra cÀn mÅn chæm chÌ Ç ÇÜ®c ting khen, nhÜng khi không ai dòm ngó,thì låi giäi Çãi. Có ngÜ©i vì ngÜ©i trên la rÀy, quª phåt mà tinh tÃn, nhÜng khi ÇÜ®c t¿ do, không ai kim soát thì låi buông lung. Có ngÜ©i tinh tÃn v§i m¶t tâm l háo th¡ng, quyt hÖn ngÜ©i Ç t¿ cao t¿ Çåi.

Tinh tÃn v§i m¶t døng tâm không trong såch, nhÜ vì danh, vì l®i,vì s®, vì kiêu cæng v.v... Çu là tinh tÃn chÃp tܧng, không Çúng là tinh tÃn Ba-la-mÆt. 

4.Tinh tÃn không chÃp tܧng:

Tinh tÃn không chÃp tܧng tÙc là tinh tÃn m¶t cách chân thành, không vì døc vng mà chính vì mình nhiu t¶i li, nên quyt tâm sºa ch»a, thÃy mình cÀn phäi thoát ra khÕi luân hÒi, nên phäi gÃp rút chuyên cÀn tu luyn. NgÜ©i tinh tÃn không chÃp tܧng thì dù ª gi»a Çám Çông hay ª m¶t mình, dù có ngÜ©i nh¡c nhª kim soát hay không, dù Çåt ÇÜ®c quä vÎ cao thÃp v.v... cÛng không bao gi© thay Ç°i chí và thái Ƕ quyt tin cûa mình, mà møc Çích là giäi thoát mình và ngÜ©i ra khÕi cänh kh° sanh tº luân hÒi.

VIII.Công ÇÙc cûa tinh tÃn Ba-la-mÆt.

Trong tÃt cä s¿ nghip vï Çåi ª Ç©i, hay kt quä vÈ vang trong Çåo, cái bí quyt duy nhÃt Ç thành công là pháp tinh tÃn. Tinh tÃn nhÜ là chÃt dÀu xæng làm cho chic xe hÖi chåy. ñ¶ng cÖ dù tÓt, ngÜ©i lái dù giÕi, con ÇÜ©ng dù b¢ng ph£ng, møc Çích dù gÀn, mà khôngcó dÀu xæng thì chic xe vÅn ª nguyên m¶t ch.

Cho nên câu nói cuÓi cùng cûa ÇÙc PhÆt Thích Ca v§i các Ç tº trܧc khi nhÆp dit là: "H«i các ngÜ©i, hãy tinh tÃn lên Ç giäi thoát". NgÜ©i th trì Tam quy, tinh tÃn gi» næm gi§i và làm các Çiu phܧc thin, thì së ÇÜ®c sanh låi làm nhân Çåo, phúc th song toàn. NgÜ©i tinh tÃn tu ThÆp thin và tu TÙ thin, Bát ÇÎnh thì së sanh v cõi Tr©i døc gi§i, S¡c gi§i và Vô s¡c gi§i. NgÜ©i thÃy các kh° sanh lòng nhàm chán cänh Ç©i, quyt tâm dÙt trØ các phin não, tinh tÃn tu ba mÜÖi bäy phÄm tr® Çåo, kt quä së chÙng ÇÜ®c bÓn quä Thanh væn. NgÜ©i quán thÃy mÜ©i hai nhân duyên là nguÒn gÓc cûa nhiu kip sanh tÜ luân hÒi, tinh tÃn tu hành, quyt Çoån trØ mÜ©i hai nhân duyên, së thành quä Duyên giác.Các vÎ BÒ tát, xÙng theo t¿ tánh vô tham cûa mình, tinh tÃn tu pháp bÓ thí ba-la-mÆt; xÙng theo t¿ tánh vô sân, tinh tÃn tu pháp nhÅn nhøc ba-la-mÆt; xÙng theo t¿ tánh vô si, tinh tÃn tu pháp trí hu ba-la-mÆt; xÙng theo t¿ tánh thanh tÎnh, tinh tÃn tu pháp trì gi§i ba-la-mÆt; xÙng theo t¿ tánh tÎch tÎnh, tinh tÃn tu pháp thin ÇÎnh ba-la-mÆt ... Tóm låi, các vÎ BÒ tát trong khi tu, vì xÙng theo th tánh chân tâm cûa mình mà tu pháp løc Ƕ, không chÃp ª nÖi ngã tܧng, nhân tܧng, chúng sanh tܧng, th giä tܧng, không thÃy có mình có ngÜ©i, có næng sª, bÌ thº, thì khi nhân hånh BÒ tát ÇÜ®c viên mãn, së thành quä PhÆt.

Xem th Çû bit công ÇÙc tinh tÃn l§n lao bit chØng nào. Tu pháp môn nào cÛng vÆy, hÍ có tinh tÃn m§i có hiu quä, không tinh tÃn thì hoàn toàn thÃt båi.

F.Kt luÆn:

Giá trÎ và l®i ích cûa tinh tÃn không th nghï bàn, vÆy trong khi làm vic Ç©i cÛng nhÜ vic Çåo, chúng ta phäi luôn luôn chuÄn bÎ s¤n ÇÙc tinh tÃn, nhÜ ngÜ©i tài x chuÄn bÎ xæng nh§t, trܧc khi làm nh»ng cu¶c hành trình xa xôi. nu chúng ta không luyn ÇÜ®c ÇÙc tinh tÃn, không chin th¡ng ÇÜ®c tánh giäi Çãi, buông lung thì chúng ta hãy cân nh¡c r¢ng, công vic mà chúng ta s¡p làm së hoàn toàn thÃt båi. Công vic tu hành, Çi tØ b© mê Çn bn ng¶, ÇÜ©ng dài muôn trùng vån d¥m, träi bao bão táp mÜa sa, nu không có ÇÜ®c ÇÙc tinh tÃn, nhÜ cái bùa h¶ mnh và bí quyt tin thû, thì chúng ta chÌ quanh quÄn mãi trong bin sanh tº luân hÒi.

M¶t lÀn n»a, hãy nghe l©i ÇÙc B°n sÜ væng v£ng bên tai:"H«i các ngÜ©i! hãy tinh tÃn lên Ç giäi thoát".

Ho¢ng Pháp 


NhÅn Nhøc Ba-La-MÆt

D.Mª ñ:

Kinh Hoa Nghiêm có nói: "NhÃt nim sân tâm khªi, bá vån chܧng môn khai" (m¶t nim lòng sân hÆn n°i lên, thì træm ngàn muôn Ùc cºa nghip chܧng Çu mª ra). ThÆt vÆy, l¡m ngÜ©i vì m¶t phút không d¢n ÇÜ®c cÖn tÙc giÆn, mà Çánh ÇÆp v® con Çn tàn tÆt, ÇÓt phá cûa cäi qu báu cûa ông cha Ç låi, rÒi phäi ân hÆn suÓt Ç©i. L¡m lúc, vì không làm chû ÇÜ®c tánh nóng näy mà tình cÓt nhøc phäi chia ly, nghïa v® chÒng phäi chia rë, bån chí thân trª thành kÈ oán thù...

NgÜ©i hc Çåo cÛng vÆy, nu g¥p nghich cänh không nhÅn nhÎn ÇÜ®c, thÓi chí nän lòng, Çôi khi phäi bÎ Ça Çày. NhÜ ông ñ¶c giác tiên nhân, vì m¶t nim sân hÆn không nhÅn ÇÜ®c mà phäi bÎ mÃt cä næm pháp thÀn thông. Ông UÃt-ÇÀu-lam-phÃt, vì sân hÆn mà phäi Ça làm phi ly trùng (chÒn bay). nên sách có nói: "NhÃt sân chi hÕa næng thiêu vån khoänh công ÇÙc chi sÖn" (nghïa là m¶t Çóm lºa sân, có th ÇÓt tan muôn mÅu rØng công ÇÙc).

VÆy muÓn trØ sân hÆn m¶t cách có hiu quä, phäi tu pháp NhÅn nhøc Ba-la-mÆt.

E.Chánh ñ:

I.ñÎnh nghïa:

"NhÅn" là nhÎn, chÎu Ç¿ng nh»ng cänh trái m¡t nghÎch lòng. "Nhøc" là Çiu sÌ nhøc, Çiu xÃu h°, làm t°n thÜÖng Çn lòng t¿ ái cûa mình.

NhÅn nhøc Ba-la-mÆt là nhÅn nhøc Çn ch cùng t¶t không còn ai có th nhÅn nhøc hÖn th n»a.

II.Thành phÀn cûa nhÅn nhøc Ba-la-mÆt:

4)Thân nhÅn;

ñÓi v§i nghich cänh nhÜ n¡ng mÜa, nóng lånh, Çói khát, Çau Óm, ho¥c bÎ ngÜ©i Çánh ÇÆp, hành hå, làm bÙc não nÖi thân, mình cÛng cam, không phàn nàn hay chÓng c¿ låi. ñây là chÎu Ç¿ng v thân xác.

5)KhÄu nhÅn:

Thân Çã nhÅn chÎu không chÓng låi ngÜ©i mà ming cÛng không thÓt ra nh»ng l©i nguyn rûa Ƕc ác, trܧc nh»ng l©i må nhøc chua cay, m¡ng nhic tÒi t hay Çánh ÇÆp tàn nhÅn.

6)Ý nhÅn:

NhÅn nhøc cä trong tâm, không cæm h©n, không oán giÆn, không n°i lên phän ÇÓi, nh»ng tÜ tܪng h¡c ám Ç trä thù.

Trong ba thÙ nhÅn này, " nhÅn" là khó nhÃt và quan trng nhÃt. Có nhiu khi thân có th chÎu Ç¿ng ÇÜ®c c¿c hình, nhÜng ming vÅn lÄm bÄm nguyn rûa. Thêm m¶t tùng n»a, tuy ming không thÓt ra l©i phän ÇÓi, nguyn rûa, nhÜng vÅn ngÃm ngÀm phän ÇÓi, và tÙc giÆn vÅn ÇÓt cháy tim gan.

ñn khi "tâm " cÛng không ngÃm ngÀm n°i dÆy phän ÇÓi, s¿ tÙc giÆn l¡ng xuÓng tÆn Çáy lòng; ÇÙng trܧc nghÎch cänh, lòng vÅn ph£ng l¥ng nhÜ không, thì nhÅn nhøc m§i thÆt là hoàn toàn.

Nu bên trong mà chÜa nhÅn nhøc ÇÜ®c, thì th nào giÆn d» cÛng có ngày xuÃt hin ra trong l©i nói và hành Ƕng.

III.Phäi nhÅn nhøc nhÜ th nào m§i Çúng chánh pháp:

3)NhÅn nhøc chÃp tܧng.

NhÅn nhøc vì s® quyn th; nhÅn nhøc vì Çang n¢m trong hoàn cänh bÃt l®i chÜa th trä thù ÇÜ®c; nhÅn nhøc Ç mong cÀu ÇÜ®c ngÜ©i khen, hay ÇÜ®c chÙc trng, quyn cao; nhÅn nhøc vì khinh bÌ ÇÓi thû, hay t¿ cho mình cao hÖn ngÜ©i, không thèm chÃp nê, phän ÇÓi. NhÅn nhøc nhÜ th là nhÅn nhøc chÃp tܧng vì còn do døc vng tham, sân, si thúc ÇÄy, chÜa phäi là nhÅn nhøc ba-la-mÆt.

4)NhÅn nhøc không chÃp tܧng.

NgÜ©i tu hånh nhÅn nhøc ba-la-mÆt, trܧc ht phäi do muÓn dit trØ lòng sân hÆn, kiêu mån, tÆt ÇÓ, t¿ ái, tham lam... Nu có ngÜ©i chºi m¡ng, mình phäi bình tïnh t¿ nghï r¢ng: "Ta có làm Çiu gì sai quÃy chæng? Nu có, thì ta bÎ sÌ nhøc là phäi, ta nên cám Ön ngÜ©i. Nu ta trong tr¡ng, thì nh»ng l©i sÌ nhøc Ãy có dính líu gì Çn ta Çâu, mà ta phäi kh° tâm nghï t§i?"

HÖn n»a, ngÜ©i tu nhÅn nhøc còn nh¡m møc Çích trau giÒi lòng tØ bi và hÌ xä, ta nhÅn nhøc không oán giÆn, không trä thù là vì ta thÜÖng ngÜ©i, ta muÓn xem mi ngÜ©i nhÜ thân thu¶c anh em. Ta nhÅn nhøc vì ta không muÓn cu¶c Ç©i là m¶t ÇÃu trÜ©ng, m¶t bãi chin, m¶t lò lºa cûa sân hÆn, ÇÓt thiêu tÃt cä.

Chúng ta hãy tÆp cho ÇÜ®c nhÅn nhøc nhÜ ông Purna trong câu chuyn sau Çây: "Khi PhÆt còn tåi th, m¶t Ç tº cûa PhÆt Çi qua truyn Çåo tåi xÙ Chtonaparanta, là m¶t xÙ có ting hung ác. PhÆt hÕi ông Purna:

-Ông Çã phát nguyn Çem Çåo pháp cûa ta Çn truyn bá cho dân xÙ Ãy, nhÜng nu h không nghe, låi còn dùng l©i hung ác m¡ng chºi ông, thì ông nghï sao?

-Båch Th Tôn, con nghï: H là ngÜ©i tÓt, vì h không dùng cây Çánh ÇÆp con, hay lÃy Çá ném con. PhÆt hÕi tip:

-Nu h lÃy cây Çánh ông, hay dùng Çá ném ông thì sao?

-Båch Th Tôn, con nghï: H vÅn còn lòng nhân, vì h không chém git hay ÇÆp con cho Çn cht. PhÆt låi hÕi:

-Nu h chém git hoÆc Çánh cht ông thì ông nghï sao?

-Båch Th Tôn, con nghï: H là ân nhân cûa con, vì nh© ho mà con thoát ÇÜ®c thân Çau kh°, bÕ ÇÜ®c túi thúi tha, tØ bit Ç©i sÓng khÓn nån này. ñÙc PhÆt khen:

-Hay l¡m! Ông nhÅn nhøc ÇÜ®c nhÜ vÆy, thì m§i có th qua xÙ Ãy truyn Çåo ÇÜ®c.

Ông Purna qua xÙ Chronaparanta truyn Çåo không bao lâu, dân chúng xÙ Ãy v qui ÇÀu PhÆt pháp cä".

NhÅn nhøc nhÜ ông Purna m§i thÆt Çúng là nhÅn nhøc Ba-la-mÆt, nghïa là nhÅn tØ ngoài thân Çn trong tâm, nhÅn mà không thÃy mình nhÅn và cänh nhøc Ç nhÅn.

IV.Công ÇÙc cûa phép nhÅn nhøc Ba-la-mÆt.

Có nhÅn nhøc thì gia Çình sum hp, bån h»u tÜÖng thân, t§ thÀy trung tín, ÇÒng bào Çoàn kt, th gi§i hòa bình. Riêng ÇÓi v§i bän thân, không nhÅn nhøc thì lºa giÆn thiêu ÇÓt lòng mình và døc vnh hoành hành, s¿ nghip tiêu tan, mi ngÜ©i xa lánh, Çåo quä khó tròn. Có nhÅn nh¿c thì lòng tØ chan chÙa, thanh tÎnh tràn lan, s¿ nghip dâng cao, ngÜ©i ngÜ©i qu trng, Çåo quä viên thành.

Vì nhÆn thÃy công ÇÙc l§n lao và qu báu cûa nhÅn nhøc cho nên c° nhân Çã có nh¡n nhû v§i ngÜ©i Ç©i m¶t cách månh më nhÜ sau:

NhÅn nhÅn nhÅn, trái chû oan gia tùng thº tÆn.

Nhiêu nhiêu nhiêu, thiên tai vån ha nhÃt t tiêu.

M¥c måc måc, vô hån thÀn tiên tùng thº Ç¡c.

HÜu hÜu hÜu, cái th công danh bÃt t¿ do.

Nghïa là:

NhÅn nhÅn nhÅn (than nhÅn, ming nhÅn, tâm nhÅn) thì nh»ng Çiu trái chû oan gia tØ Çây dÙt ht.

NhÎn nhÎn nhÎn thì ngàn tai muôn ha ÇÒng th©i tiêu.

Nín nín nín thì cänh gi§i thân tiên vô hån cÛng do Çây mà ÇÜ®c.

Thôi thôi thôi (than, ming, thân Çu thôi) thì nh»ng công danh cái th không còn t¿ do.

F.Kt LuÆn:

Chúng ta không còn nghi ng© gì n»a giá trÎ và công ÇÙc l§n lao, quí báu cûa nhÅn nhøc. Gi© Çây chúng ta chÌ còn quyt tâm th¿c hành ngay pháp môn này. NhÃt là ÇÓi v§i PhÆt tº nào Çã nhiu lÀn bÎ lºa giÆn tàn phá tâm can, gia Çình và s¿ nghip cûa mình, hãy mau mau tu tÆp phép nhÅn nhøc này. ñØng Ç phäi æn næn, hÓi tic và kh° Çau thêm m¶t lÀn n»a vì lºa nóng giÆn.

KÈ tu hành låi càng gÃp rút th¿a hành pháp môn này. Không có gì tai håi cho s¿ nghip tu hành cûa mình và làm cho ngÜ©i chung quanh khinh l©n, xa lánh b¢ng s¿ nóng giÆn, c¶c c¢n nÖi k¶t kÈ xuÃt gia cÀu Çåo. Dù nh»ng ngÜ©i Ãy có tinh thông kinh Çin bao nhiêu, tu hành bao nhiêu,mà khi thÃy nét m¥t h ÇÕ gay, ging nói h quát tháo, dº chÌ h mÃt t¿ chû, thì ngÜ©i chung quanh không còn tin tܪng ª sÜ tu hành cûa h n»a, vì s¿ nóng giÆn tÓ cáo m¶t cách hùng hÒn.

Chúng tôi tܪng không cÀn phäi nói nhiu hÖn n»a v nh»ng tai håi cûa giÆn d», vì ch¡c r¢ng ai Çã có lÀn giÆn d» cÛng Çã thÃy rõ nhÜ th rÒi.

ñ kt luÆn bài này, chúng tôi chân thành cÀu mong cho mi ngÜ©i cùng chúng tôi, Çu th¿c hành pháp môn nhÅn nhøc này m¶t cách có hiu quä, Ç cõi Ç©i thêm phÀn an låc.

thin ÇÎnh Ba La MÆt

G.Mª Ç:

KÈ tu hành muÓn Çn b© giäi thoát hoàn toàn, cÀn phäi tu cä phܧc lÅn hu. Trong bÓn Ƕ trܧc cûa løc Ƕ mà chúng ta Çã hc, chÌ nói v tu phܧc. Trong hai Ƕ cuÓi cùng là Thin ÇÎnh và Trí tu, chúng ta së hc v tu hu.

Trܧc tiên, chúng ta hãy tìm hiu tánh cách quan trng và giá trÎ cûa Thin ÇÎnh.

H.Chánh Ç:

IX.ñÎnh nghïa v thin ÇÎnh Ba-la-mÆt:

Thin ÇÎnh là gì? - Thin phiên âm theo ting Phån là Thin na, xÜa dÎch là tÜ duy, nay các hc giä dÎch là Tïnh l¿. Tu TÜ duy có nghïa là tu tÆp b¢ng phÜÖng pháp suy nghim, nghiên tÀm và suy cÙu v nh»ng ÇÓi tÜ®ng cûa tâm thÙc. Tïnh l¿ có nghïa là dùng tâm th v¡ng l¥ng Ç thÄm sát các vÃn Ç Çåo pháp.

Còn ch» ñÎnh, phiên âm theo ting Phån là Tam mu¶i (Samadhi), có nghïa là tÆp trung tâm vào m¶t ÇÓi tÜ®ng duy nhÃt, không Ç cho tâm tán loån. H®p hai ch» Thin và ñÎnh låi, ta có m¶t ÇÎnh nghïa chung: TÆp trung tâm vào m¶t ÇÓi tÜ®ng duy nhÃt không cho tán loån, Ç tâm th ÇÜ®c v¡ng l¥ng và cho tâm døng ÇÜ®c månh më, hÀu quan sát và suy nghim chân l.

X.Các loåi Thin ñÎnh.

Thin ÇÎnh có th gi là m¶t trång thái cûa tâm l, trång thái Ãy gi là trång thái Tïnh l¿. Song ª Døc gi§i, tâm l không th có ÇÜ®c trång thái Ãy, vì nó chÌ phát hin ª S¡c gi§i và Vô s¡c gi§i. Rõ hÖn n»a Thin thu¶c v S¡c gi§i và ñÎnh thu¶c v Vô s¡c gi§i. mi gi§i, Thin và ñÎnh Çu phân làm bÓn cÃp b¿c tØ thÃp lên cao, cho nên có danh tØ là TÙ thin và TÙ ÇÎnh.

TÙ thin và TÙ ÇÎnh này, tuy là kt quä cûa công phu tu tÆp Thin ÇÎnh, hay gieo trÒng thin cæn, nhÜng cÛng là chung cho cä PhÆt pháp, cä Th gian pháp, cä Thánh, cä Phàm. Nói rõ hÖn, là dù theo phÜÖng pháp ñåo PhÆt hay phÜÖng pháp nào, nu có ÇÜ©ng lÓi, có công phu thì Çu có th Çåt Çn TÙ tthin và TÙ ÇÎnh; nhÜng Çây cÛng chÌ là Th gian pháp mà thôi.

Còn nói v pháp ñÎnh cûa chÜ PhÆt, BÒ tát và A la hán thì khác. ñó là Thin ÇÎnh thu¶c XuÃt th gian pháp, không th phát hin trong phåm vi Døc gi§i, S¡c gi§i và Vô s¡c gi§i ÇÜ®c. MuÓn Çåt Çn trång thái Tïnh l¿ cûa các bÆc Ãy, ngÜ©i ta phäi Çåt Çn s¿ thoát ly tam gi§i. Còn lÄn quÄn trong tam gi§i thì tâm chÌ có th Çåt Çn TÙ ÇÎnh là cùng.

MuÓn có ÇÜ®c TÙ thin và TÙ ÇÎnh, chÌ phäi thoát ly và Çoån dit phin não ª Døc gi§i. NhÜng nu muÓn Çåt các pháp ñÎnh vô lÆu thì phäi dit trØ tÃt cä các phin não cûa Vô s¡c gi§i.

Trܧc khi mong Çn ÇÜ®c ñÎnh vô lÆu, phäi cÀn Çn Thin, bªi vì Thin là cæn bän cûa ñÎnh. Có ÇÜ®c ngÛ nhãn, løc thông cÛng nh© Thin. Vä låi, Thin có công døng thÄm sát, nghiên cÙu. Nu muÓn quan nim chân l, tÃt phäi nh© Çn Thin, do Çó Thin là pháp tÓi yu cho kÈ hc Çåo.

ñÙng v phÜÖng din các trình Ƕ cûa Thin, kinh sách có dåy nhÜ sau: 

5.Th gian thin:

Thin này có hai loåi: Cæn bän vÎ thin và Cæn bän tÎnh thin. Cæn bän vÎ thin gÒm có mÜ©i hai phÀn, phân làm ba: TÙ thin, TÙ vô lÜ®ng và TÙ không.

NgÜ©i phàm chán cänh tán loån cûa Døc gi§i thì tu TÙ thin. NgÜ©i muÓn tåo phܧc l§n thì tu TÙ vô lÜ®ng. KÈ nhàm chán cänh S¡c gi§i chÆt hËp thì tu TÙ không. Vì mÜ©i hai phÀn Thin này có th làm cæn bän cho thin pháp xuÃt th gian, nên gi là Cæn bän thin. V§i låi, an trú trong mÜ©i hai phÀn Ãy, ngÜ©i tu Thin còn Üa thích cäm giác låc th cûa Thin, nên gi là Cæn bän vÎ thin.

Cæn bän tÎnh thin, phân làm hai: Løc diu môn và ThÆp løc Ç¥c th¡ng. Ai có hu tánh nhiu thì tu Løc diu môn, kÈ nào có ÇÎnh tánh nhiu thì tu ThÆp løc Ç¥c th¡ng. Nh»ng ai có hu tánh và ÇÎnh tánh Çu nhau thì có th tu cä hai loåi. Vì ngÜ©i ta có th cæn cÙ vào pháp Thin này Ç phát sinh vô lÆu trí, không phäi chÌ thuÀn h»u lÆu, nhÜ ª Cæn bän vÎ thin, nên gi là Cæn bän tÎnh thin.

Tuy nhiên, cä hai loåi Çu chÌ là th gian thin mà thôi, vì trܧc th©i PhÆt giáng th, phép Thin này Çã có.

6.XuÃt th gian thin: 

Pháp Thin này là cûa bÆc xuÃt th. Có bÓn thÙ Thin quán: Cºu tܪng quán, Bát bÓi xä quán, Bát th¡ng xÙ quán và ThÆp nhÃt thit xÙ quán. Tu bÓn thÙ Thin quán này, tuy là lÃy các pháp h»u vi làm ÇÓi tÜ®ng suy nghim, nhÜng có th Çi Çn kt quä ly døc, phát sinh vô lÆu trí, nên gi là XuÃt th gian thin.

7.XuÃt th gian thÜ®ng thÜ®ng thin:

ñây là pháp Thin cao t¶t cûa các bÆc Çåi nhân. Kinh ñåi Trì có giäi v chín môn Çåi thin này nhÜ sau:

-M¶t là "T¿ tánh thin" nghïa là quán sát thÆt tܧng cûa t¿ tâm, không cÀn lÃy ÇÓi tÜ®ng ngoåi cänh.

-Hai là "NhÃt thit thin", có công næng t¿ hành và hóa tha.

-Ba là "Nan thin", môn thin gian nan, thâm diu, khó tu.

-BÓn là "NhÃt thit môn thin", có nghïa là tÃt cä các pháp Thin ÇÎnh Çu do môn (cºa) này mà phát xuÃt.

-Næm là "Thin nhân thin", môn thin cûa nh»ng chúng sanh có Çåi thin cæn cùng tu.

-Sáu là "NhÃt thit hånh thin", bao nhip tÃt cä các hånh pháp cûa ñåi thØa.

-Bäy là "TrØ não thin", có næng l¿c trØ dit phin não, kh° Çau cho chúng sanh.

-Tám là "Thº th tha th låc thin", có næng l¿c làm cho chúng sanh an låc trong hin tåi và tÜÖng lai.

-Chín là "Thanh tÎnh tÎnh thin", có næng l¿c Çoån trØ hoàn toàn các ho¥c nghip, và chÙng ÇÜ®c TÎnh báo Çåi BÒ Ç. ñn môn Thin này, tâm hoàn toàn thanh tÎnh và låi cÛng không còn thÃy cái tܧng thanh tÎnh Ãy n»a, nên gi là TÎnh báo.

XI.Công Næng Cûa Thin ñÎnh.

Theo BÒ tát hånh, có th tu tÆp Thin ÇÎnh và Çåt Çn mÜ©i kt quä tÓt ÇËp sau Çây:

·M¶t là ÇÜ®c an trø trong pháp thÙc uy nghi. Tu Thin ÇÎnh phäi theo pháp thÙc mà hành trì, nhÜ vÆy träi qua m¶t th©i gian khá lâu, thì ngÛ cæn ÇÜ®c tÎch tÎnh, chánh ÇÎnh phát khªi, không cÀn s¿ cÓ g¡ng mà vÅn ÇÜ®c an trø trong pháp thÙc oai nghi.

·Hai là ÇÜ®c th¿c hành cänh gi§i tØ bi. Khi tu Thin ÇÎnh, thì gi» ÇÜ®c tâm tØ bi, thÜÖng yêu chúng sanh, muÓn cho tÃt cä ÇÜ®c an °n.

·Ba là không còn phin não. Nh© næng l¿c Thin ÇÎnh mà các phin não tham, sân, si không còn phát sanh n»a.

·BÓn là gìn gi» ÇÜ®c. Không cho s¡c, thanh, hÜÖng, vÎ, xúc lay Ƕng.

·Næm là vui vÈ låc thú. Xem Thin ÇÎnh là m¶t món æn ngon lành hÖn tÃt cä các món æn khác trong th gian.

·Sáu là xa lìa ÇÜ®c ái døc. M¶t khi tâm nim Çã l¡ng yên, ái døc không còn phát sanh và làm nhiÍm trܧc ÇÜ®c n»a.

·Bäy là tuy chÙng ÇÜ®c chân không, nhÜng không bao gi© bÎ rÖi vào ch chÃp Çoån dit hÜ vô.

·Tám là cªi mª ÇÜ®c tÃt cä nh»ng dây trói bu¶c s¿ giäi thoát.

· Chín là khai phát ÇÜ®c trí hu vô lÜ®ng và an trú trong cänh gi§i cûa chÜ PhÆt.

·MÜ©i là Çåt Çn s¿ giäi thoát thành thøc, Çn ch mà tÃt cä các ho¥c nghip không còn nhiÍu loån ÇÜ®c n»a.

I.Kt luÆn:

Chúng ta có th tóm t¡t thành quä tÓt ÇËp cûa Thin ÇÎnh nhÜ sau:

NgÛ cæn ÇÜ®c t¿ tåi, phin não ÇÜ®c dÙt trØ, tØ bi ÇÜ®c mª r¶ng, trí hu ÇÜ®c phát chiu, cänh gi§i giäi thoát ÇÜ®c phô bày ra trܧc m¡t. M¶t pháp môn có công næng qu báu, có diu døng phi thÜ©ng nhÜ th, làm sao chúng ta có th bÕ qua ÇÜ®c?

Mong r¢ng vì nh»ng l®i ích thit th¿c nói trên, quí vÎ PhÆt tº hãy g¡ng công tu tÆp pháp môn Thin ÇÎnh này cho chóng có kt quä. 


trí hu Ba-La-MÆt

G.Mª ñ:

Trong ñåo PhÆt, hai ting vô minh ÇÜ®c nh¡c nhª Çn luôn, vì chính vô minh là nguÒn gÓc, là ÇÀu giây mÓi nh® cûa Çau kh° cûa sanh tº luân hÒi. PhÆt thÜ©ng dåy: "Cái kh° cûa låc Çà, cûa lØa ng¿a chª n¥ng mãn kip, cái kh° trôi læn trong tam gi§i chÜa gi r¢ng kh°. Ngu si không trí hu, tin tܪng sai låc, không bit hܧng Çi, cái Ãy m§i thÆt là kh°."

Ngài còn dåy m¶t cách månh më, dÙt khoát hÖn: "Si là gÓc cûa muôn t¶i li, Trí hu là gÓc cûa muôn hånh lành". Chúng ta là PhÆt tº, chúng ta không muÓn gây t¶i li Ç phäi chÎu quä kh° Çau, chúng ta chÌ mong làm ÇÜ®c các hånh lành Ç hܪng phܧc quä và ÇÜ®c giäi thoát. VÆy tÃt nhiên chúng ta phäi tu hu. Trong các môn tu hu, thì trí hu Ba-la-mÆt là hÖn cä.

H.Chánh ñ:

V.ñÎnh nghïa:

Trí hu là gì? - "Trí" phiên âm ch» Phån là Phã-na; "Hu" phiên âm ch» Phån là Bát-nhã. "Trí" có nghïa là quyt Çoán; "Hu" có nghïa là giän tråch. T¿ Çin PhÆt hc Trung hoa ÇÎnh nghïa nhÜ sau: "Trí là bit Tøc Ç và Hu là thông hiu chân Ç".

CÛng có th nói: Trí là th tánh sáng suÓt trong såch, Hu là cái diu døng xét soi t¿ tåi. Trí hu Ba-la-mÆt là th tánh sáng suÓt có khä næng soi sáng s¿ vÆt m¶t cách thÃu Çáo tinh tÜ©ng Çn nÖi Çn chÓn, không th sai lÀm ÇÜ®c.

VI.Các loåi trí hu:

Trí hu nhÜ ÇÎnh nghïa trên là trí hu cûa ñåo PhÆt, chÙ không phäi trí hu ph° thông, thÜ©ng dùng trong các s¿ hc hÕi hiu bit, suy luÆn h¢ng ngày trong Ç©i.

Theo trit hc PhÆt giáo, khä næng nhÆn thÙc có hai loåi: hin lÜ®ng và t lÜ®ng.

1.Hin lÜ®ng: là s¿ nhÆn bit tr¿c tip không cÀn qua trung gian suy luÆn. Hin lÜ®ng låi chia làm hai:

-Chân hin lÜ®ng, là nhÆn thÙc trøc tip mà Çúng.

-T® hin lÜ®ng, là s¿ nhÆn bit tr¿c tip mà sai.

2.T lÜ®ng: là s¿ nhÆn bit qua trung gian suy luÆn. T lÜ®ng cÛng có hai thÙ:

-Chân t lÜ®ng, là lÓi hiu bit b¢ng suy luÆn Çúng Ç¡n.

-T® t lÜ®ng, là lÓi hiu bit b¢ng suy luÆn mà sai lÀm.

Hin lÜ®ng cûa ÇÎa vÎ phàm phu rÃt kém cÕi và phÀn nhiu là t® hin lÜ®ng.

T lÜ®ng cûa ÇÎa vÎ phàm phu låi còn kém cÕi hÖn n»a và phÀn nhiu là t® tû lÜ®ng. 

ñÙng v phÜÖng din tính chÃt, ñåo PhÆt chia trí hu ra làm hai loåi l§n là "Cæn bän trí" và "HÆu Ç¡c trí".

7)Cæn bän trí:

Cæn bän trí, là giác tính minh diu mà mi chúng sanh vÓn Çã có s¤n, nhÜng vì bÎ phin não che lÃp, nên chÜa phát chiu ra ÇÜ®c. Có th so sánh cæn bän trí nhÜ là m¶t chÃt kim khí quí báu (vàng, båc) Çang ª trong trång thái khoáng chÃt, n¢m lÅn l¶n v§i ÇÃt Çá (phin não vô minh).

8)HÆu Ç¡c trí:

HÆu Ç¡c trí, là trí hu, có ÇÜ®c nh© công phu tu tÆp nhÜ trì gi§i, thin ÇÎnh v.v... Có th so sánh HÆu Ç¡c trí nhÜ chÃt kim khí (vàng, båc) ÇÜ®c lc tØ khoáng chÃt ra và không còn lÅn l¶n v§i ÇÃt Çá, bøi b¥m n»a (phin não, vô minh).

Theo Duy thÙc hc, sau khi Çåt Çn ÇÎa vÎ Giác ng¶, nghïa là có ÇÜ®c "HÆu Ç¡c trí", thì tám thÙc chuyn thành bÓn trí:

-ThÙc thÙ tám, A låi da có tác døng là chÃp trì sanh mång và chûng tº, ÇÜ®c Çåt Çn ÇÎa vÎ vô lÆu và bin thành "ñåi viên chûng trí" (trí sáng nhÜ bÙc gÜÖng l§n và tròn ÇÀy, tÜ®ng trÜng cho bin cä chÖn nhÜ).

-  ThÙc thÙ bäy, Måt na có tác døng là chÃp ngã, bin thành "Bình Ç£ng tánh trí" (trí có næng l¿c nhÆn thÙc tính cách bình Ç£ng, vô ngã cûa vån pháp).

-ThÙc thÙ sáu, Ý thÙc có tác døng là phân bit, bin thành "Diu quan sát trí" (trí có næng l¿c quan sát thâm diu).

-Næm thÙc cuÓi (nhãn thÙc, nhï thÙc, tÏ thÙc, thit thÙc, thân thÙc) bin thành "Thành sª tác trí" (trí có næng l¿c nhÆn thÙc cùng kh¡p và thÀn diu).

VII.Làm th nào Ç có ÇÜ®c trí hu:

MuÓn có ÇÜ®c trí hu, ÇÙc PhÆt ch ra nhiu pháp tu. Trong sÓ nhiu pháp tu Ãy thì "Væn, TÜ, Tu" và "Gi§i, ñÎnh, Hu" là nh»ng pháp thÜ©ng ÇÜ®c nh¡c nh« và th¿c hành nhiu nhÃt.

5)Væn, TÜ, Tu.

Væn, TÜ, Tu là ba pháp tu Ç có ÇÜ®c trí hu:

-Væn hu: là hu do tai nghe âm thanh, m¡t thÃy væn t¿ cûa PhÆt, hay qua các kinh Çin mà hiu ÇÜ®c nghïa l.

-TÜ hu: là hu do trí suy nghï, tìm tòi, rõ ÇÜ®c nghïa l, hiu ÇÜ®c s¿ thÆt.

-Tu hu: là hu do tu hành th nghim và th nhÆp chân l, mà giác ng¶, chÙng ÇÜ®c s¿ thÆt.

Væn, tÜ, tu rÃt tÜÖng quan mÆt thit v§i nhau, hành giä cÀn phäi chuyên tu cä ba thÙ, không th bÕ qua m¶t thÙ nào mà thành t¿u ÇÜ®c. Hãy nghe PhÆt dåy:

"Væn hu, tÜ hu, tu hu, ba môn khuyt m¶t không ÇÜ®c. Nu nghe mà không suy nghï, thì nhÜ làm ru¶ng mà không gieo må; nu suy nghï mà không tu, thì nhÜ làm ru¶ng mà không tát nܧc, bØa cÕ, rÓt cu¶c không có kt qqquä. Ba hu ÇÜ®c ÇÀy Çû thì chÙng quä Tam thØa? " (Sa Di thÆp gi§i).

6)Gi§i.

là l©i ræn dåy cûa PhÆt (xem låi bài Trì gi§i Ba la mÆt).

7)ñÎnh:

là thin ÇÎnh, gi» cho tâm không loån Ƕng, Ç suy nghim Çn nh»ng vÃn Ç cæn bän cûa ñåo (xem låi bài Thin ñÎnh Ba la mÆt).

8)Hu:

là s¿ phát chiu cûa Trí, sau khi Çã tÄy såch phin não và vô minh.

Gi§i, ñÎnh, Hu tÜÖng quan mÆt thit v§i nhau: Do trì gi§i mà thân thân tâm không loån Ƕng. Do thân tâm không loån Ƕng mà tâm trí ÇÜ®c ñÎnh. Tâm trí khi Çã ÇÎnh thì Trí hu phát chiu.

NgÜ®c låi, Trí hu phát chiu thì Tâm dÍ ÇÎnh, Tâm Çã ÇÎnh thì Trì gi§i không khó khæn.

Tóm låi gi§i, ÇÎnh, hu Çu tÜÖng duyên tÜÖng quan mÆt thit v§i nhau, m¶t cái tæng thì hai cái kia cÛng tæng, m¶t cái giäm thì hai cái kia cÛng giäm.

XII.Công Næng Cûa Thin ñÎnh.

NhÜ chúng ta Çã thÃy trong phÀn chia loåi, trí hu khi Çã Çåt Çn ÇÎa vÎ Giác ng¶ (tám thÙc chuyn thành bÓn trí) thì công næng, diu døng cûa nó r¶ng l§n vô cùng, không th nói ht. Tuy th, Ç có m¶t quan nim tÜÖng ÇÓi rõ ràng, chúng ta có th nêu lên ba công næng chính cûa trí hu nhÜ sau:

1.DÙt trØ phin não: Phin não là do mê lÀm phát sinh. Khi trí hu Çã có thì mê lÀm phäi mÃt, nhÜ khi ánh sáng phát ra thì bóng tÓi tÃt phäi tan bin. Mê lÀm Çã mÃt thì phin não tÃt không còn phát sinh n»a.

2.Chiu sáng s¿ vÆt: S¿ vÆt bÎ vô minh che khuÃt, nhÜ màn sÜÖng s§m che phû cänh vÆt, nay trí hu phát chiu vào s¿ vÆt, ch£ng khác gì khi ánh sáng m¥t tr©i lên, thì màn sÜÖng ¡t phäi tan bin, lúc bÃy gi© th¿c tܧng, th¿c tánh cûa s¿ vÆt ÇÜ®c l¶ bày nhÜ thÆt.

3.Th nhÆp chân l: Khi bÎ vô minh phû lÃp, ngæn che thì ta v§i ngÜ©i, ta v§i vÆt tܪng nhÜ riêng bit, sai khác. Nay nh© trí hu soi sáng, thÃy rõ ÇÜ®c tâm cänh Çu chÖn không nên th nhÆp ÇÜ®c chân l, giác ng¶ hoàn toàn. 

I.Kt LuÆn:

Giá trÎ công næng cûa trí hu không th nói ht. Nó là cÙu cánh cûa ngÜ©i PhÆt tº. CÙu cánh Ãy, chúng ta phäi cÓ Çåt cho ÇÜ®c.

Trܧc khi nhÆp Nit Bàn, ÇÙc PhÆt cÛng Çã thit tha khuyên các Ç tº, phäi trau dÒi trí hu nhÜ sau:

"Trí hu là chic thuyn kiên cÓ chª khÕi bin già, Çau, cht; là ngn Çèn l§n chói sáng vô minh h¡c ám, là liu thuÓc hay ch»a ht thäy bnh tÆt, là chic búa s¡t ch¥t gãy cây phin não. VÆy các ngÜ©i phäi lÃy s¿ nghe, s¿ suy nghï, s¿ tu tÆp mà t¿ tæng ích cho trí hu mình". (Kinh Di Giáo).

Nh»ng l©i nh¡n nhû thÓng thit cûa ÇÙc B°n sÜ, chúng ta không th không ghi nh§ và th¿c hành ÇÜ®c. Vä chæng, trong sáu Ƕ Ba-la-mÆt mà chúng ta Çã hc trong ba bài vØa qua, møc Çích cÛngchÌ Ç dÅn Çn Ƕ thÙ sáu là Trí hu, cái mÙc Ƕ cuÓi cùng cûa Çåo Giác ng¶ và giäi thoát.

CÀu mong tÃt cä qu vÎ PhÆt tº có ÇÜ®c trí hu Ç t¿ Ƕ và Ƕ tha Çn bên kia b© giäi thoát.



T°ng kt v Løc ñ¶ Ba-La-MÆt

ñåo PhÆt là Çåo tØ bi, mà cÛng là Çåo giác ng¶.TØ bi thu¶c v phܧc, giác ng¶ thu¶c v hu. Phܧc và Hu là hai cánh làmcho con chim Çåi bän là hành giä bay th£ng Çn b© giäi thoát. Do Çó, trong kinh thÜ©ng nói: "Phܧc, Hu song tu m§i thành ngôi chánh giác". Trong sáu pháp Ba-la-mÆt, bÓ thí và nhÅn døc thu¶c v tu phܧc; thin ÇÎnh và trí hu thu¶c v tu hu; còn trì gi§i và tinh tÃn là hai chÃt liu có công døng kim soát và ÇÓc thúc cho vic tu phܧc và tu hu ÇÜ®c thành t¿u hoàn toàn.

Nu chúng ta Çem so sánh m¶t cách m¶c måc và ÇÖn giän, sáu pháp Ba-la-mÆt v§i chic thuyn Bát nhã ÇÜa ngÜ©i tØ b© mê Çn bn giác, thì: TØ bi là thÙc æn; nhÅn nhøc là nܧc uÓng, tinh tÃn là cánh buÒm và chèo, trì gi§i là bánh lái, thin ÇÎnh là la-bàn và trí hu là Çèn ÇuÓc. Sáu thÙ Ãy cÀn thit cho ngÜ©i thûy thû là hành giä, thiu m¶t thÙ, ngÜ©i thûy thû së g¥p khó khæn trong công cu¶c hành trình vån d¥m cûa mình.

ñÙng v m¶t khía cånh khác Ç nhÆn xét giá trÎ cûa løc Ƕ, chúng ta së thÃy nhÜ th này: BÓ thí và nhÅn nhøc thu¶c v Bi, thin ÇÎnh và trí hu thu¶c v Trí, còn gi§i và tinh tÃn thu¶c v DÛng. M¶t PhÆt tº hoàn toàn phäi có Çû ba phÜÖng din Bi, Trí, DÛng m§i mong Çi Çn b© giác ng¶ m¶t cách thông suÓt và nhanh chóng.

VÆy trông mong quí vÎ PhÆt tº tåi gia cÛng nhÜ xuÃt gia, trong khi hc và hành sáu pháp Ba-la-mÆt, ÇØng nên xem thÜ©ng m¶t pháp nào. Có nhÜ th m§i Çû phÜÖng tin và næng l¿c Ç t¿ Ƕ và Ƕ tha, Çn nÖi cùng t¶t và Çúng v§i nghïa Ba-la-mÆt.

Ho¢ng Pháp