Make your own free website on Tripod.com
LÍ Nghi trong PhÆt Giáo

I. Mª ÇÀu:

ñåo PhÆt là m¶t tôn giáo cûa trí tu, cûa s¿ Çào luyn tâm linh (cultivation of mind); nhÜng trên Çà phát trin cûa nó, cÛng là m¶t nn tín ngÜ«ng nhân gian, hòa vào np sÓng cûa quÀn chúng.
"Mái chùa che chª hÒn dân t¶c.
Np sÓng muôn Ç©i cûa t° tông."
Np sÓng Ãy là np sÓng tín ngÜ«ng g¡n lin v§i nim tin, v§i nh»ng nhu cÀu tình cäm cûa con ngÜ©i.  Nó biu l¶ trong nh»ng hình thÙc th© phøng, nh»ng hình thái lÍ nghi trong khung cänh gia Çình hay dܧi mái chùa rÒi thÃm sâu vào tâm hÒn, hoà vào cu¶c sÓng, tåo thành nim tin và trª nên m¶t khía cånh thiêng liêng (sacred aspect), không th tách r©i trong toàn b¶ cu¶c sÓng cûa ngÜ©i PhÆt tº.  Th©i gian và tính cách ph° cÆp (universal) cûa np sÓng tín ngÜ«ng Ãy Çã giúp cho con ngÜ©i g¡n lin v§i Çåo PhÆt nhÜng ÇÒng th©i cÛng làm cho np sÓng Ãy pha tr¶n nhiu màu s¡c, làm mÃt Çi nghïa trong sáng nguyên thûy (original clear meaning) cûa nó Ç nhiu khi, ª nhiu nÖi và v§i nhiu ngÜ©i chÌ còn nhÜ m¶t hình thÙc mê tín dÎ Çoan (superstition).  Do vÆy, trong tinh thÀn nh»ng l©i PhÆt dåy, có hai Çiu cÀn kh£ng ÇÎnh trܧc khi tìm hiu nghïa cûa nh»ng hình thÙc trong np sÓng tín ngÜ«ng này:
  1. Dù trª thành m¶t nn tín ngÜ«ng nhân gian, dù chÃp nhÆn mi hình thÙc tín ngÜ«ng bän xÙ (local belief) không phÜÖng håi Çn nh»ng giá trÎ Çåo ÇÙc (ethical value) ph° quát nhÜng ñÙc PhÆt và ñåo PhÆt tØ chÓi mi vic làm vô nghïa, mi nim tin mù quáng, mi hình thÙc không chÙa Ç¿ng n¶i dung lành månh.  Nh»ng Çiu mê tín dÎ Çoan ho¥c vô nghïa mà ta thÃy trong sinh hoåt tín ngÜ«ng PhÆt giáo hin nay là sän phÄm cûa nh»ng tâm hÒn yu ÇuÓi và cûa s¿ tr¶n lÅn nh»ng hình thÙc tín ngÜ«ng bän ÇÎa vào nh»ng lúc mà ñåo PhÆt suy tàn chÙ không phäi là cûa chính ñåo PhÆt.
  2. TÃt cä nh»ng hình thÙc th© phøng và nh»ng hình thái lÍ nghi trong ñåo PhÆt Çu ÇÜ®c coi là nh»ng phÜÖng tin thin xäo (skillful means) Ç con ngÜ©i giao cäm v§i ñÙc PhÆt và v§i th gi§i tâm linh (spiritual world) trong lành, Ç con ngÜ©i Çào luyn tâm thÙc, nâng cao Ç©i sÓng tâm linh và trí tu cûa mình.  ñó là nh»ng hình thÙc cûa m¶t ñåo sÓng (living Buddhism) Ç con ngÜ©i sÓng Çåo (practice Buddha's teachings) chÙ không phäi là cÙu cánh (ultimate) Ç con ngÜ©i bu¶c mình vào và cht cÙng ª trong Çó.  ñó là phÜÖng tin khéo lành cÀn thit cho ngÜ©i PhÆt tº trên con ÇÜ©ng tu hc Çåo giäi thoát, giác ng¶ chÙ không phäi là tÃt cä.
II. Các hình thÙc th© phøng trong PhÆt giáo.
  1. Th© hình tÜ®ng chÜ PhÆt, BÒ Tát: Hình tÜ®ng chÜ PhÆt, BÒ Tát là hình änh cûa nh»ng con ngÜ©i Giác Ng¶, Giäi Thoát, là biu tÜ®ng cûa TØ Bi, Trí Tu, Thanh TÎnh (purity), H Xä (joyfulness, equanimity), Bao Dung (tolerance); nh»ng phÄm cách (virtues) cao ÇËp nhÃt cûa con ngÜ©i, nh»ng biu l¶ (manifestations) vËn toàn nhÃt cûa PhÆt tánh,  Chân tánh.  Th© phøng, lÍ bái các hình tÜ®ng chÜ PhÆt, BÒ Tát chính là th© phøng, lÍ bái nh»ng phÄm cách cao ÇËp cûa PhÆt, BÒ Tát.  Nói cách khác, th© phøng, lÍ bái hình tÜ®ng chÜ PhÆt, BÒ Tát là Ç nÜÖng vào nh»ng hình tÜ®ng này mà trª v v§i Chân tánh, PhÆt tánh, nh»ng khä næng cao qu (noble potentials) nhÃt s¤n có ª nÖi mình mà trong cu¶c sÓng chúng ta thÜ©ng vùi chôn, quên lãng vì cÙ mãi chåy Çu°i theo nh»ng äo änh mù quáng.  M¥t khác, v§i nguyn l¿c TØ Bi, chÜ PhÆt, BÒ Tát lúc nào cÛng có m¥t gi»a cõi Ç©i.  Th© phøng, lÍ bái hình tÜ®ng chÜ PhÆt, BÒ Tát là cách Ç giao cäm, tip nhÆn nguyn l¿c TØ Bi Çó cûa PhÆt, BÒ Tát Ç mình có thêm sÙc månh tinh thÀn mà vÜ®t qua nh»ng cänh ng¶ khó khæn, hoån nån trong Ç©i.

  2.         Trong nghïa Çó, ngÜ©i PhÆt tº Çem lòng thành kính Ç th© phøng, lÍ bái chÜ PhÆt, BÒ Tát mà không s® st, không cÀu xin ân hu, không có thái Ƕ cûa kÈ nô l, phøc tòng.
  1. Các vÎ T° SÜ: là các bÆc ThÀy hܧng dÅn ta trên con ÇÜ©ng tu hc, là nh»ng vÎ Çã truyn thØa (transmit) PhÆt Pháp gi»a th gian này.  Nh© các vÎ mà chúng ta ngày nay, dù cách PhÆt Çã lâu xa mà vÅn còn nghe ÇÜ®c PhÆt Pháp, vÅn còn PhÆt Pháp Ç soi sáng, hܧng dÅn ta trong cu¶c Ç©i.  Th© phøng, lÍ bái các vÎ T° SÜ ho¥c các bÆc ThÀy hܧng dÅn là Ç biu l¶ lòng bit Ön ÇÓi v§i nh»ng ngÜ©i Çã nuôi dÜ«ng nguÒn c¶i tâm linh cho Ç©i sÓng cûa mình.  M¥t khác, các vÎ là hình änh cûa nh»ng tÃm gÜÖng sáng trong s¿ tu hc PhÆt Pháp và Çem PhÆt Pháp mà phøng s¿ con ngÜ©i.  Th© phøng, lÍ bái các vÎ là hình thÙc Ç t¿ nh¡c nhª, giáo døc mình, noi theo nh»ng tÃm gÜÖng sáng Çó mà n° l¿c, tinh cÀn tu hc và phøng s¿ sao cho xÙng Çáng v§i công Ön cûa nh»ng ngÜ©i Çi trܧc Çã trao truyn, ÇØng Ç cho PhÆt Pháp bÎ lu m© vì mình.
  2. HÜÖng Linh: là nh»ng nÜ©i thân yêu Çã mÃt; thÜ©ng là T° Tiên, Ông Bà, Cha MË và nh»ng h hàng thân thu¶c không còn sÓng ª Ç©i.  ñó là nh»ng th h Çi trܧc, nh© Çó mà có mình ngày nay.  Th© phøng, lÍ bái các hÜÖng linh là Ç biu l¶ lòng bit Ön ÇÓi v§i nh»ng ngÜ©i Çã cho mình có m¥t ª Ç©i, Ç nh¡c nhª gÓc rÍ huyt thÓng cûa mình, Ç thÃy mình là trong liên h v§i quá khÙ, có b°n phÆn gi» gìn, tô bÒi nh»ng di sän qu báu cûa tin nhân mà truyn låi cho con cháu tÜÖng lai.  ñây là m¶t biu l¶ ÇËp Çë cûa Çåo l truyn thÒng Báo Hiu "uÓng nܧc nh§ nguÒn", "æn quä nh§ kÈ trÒng cây" cûa dân t¶c, m¶t ñåo l mà ñÙc PhÆt ca ng®i, và ñåo PhÆt Çã nuôi dÜ«ng cho dân t¶c; cø th là v§i ngày LÍ Vu Lan Báo Hiu (Ullambaba, Ceremony of filial piety) R¢m Tháng Bäy và v§i nh»ng lÍ th tang (Ceremony of wearing mourning clothes), cúng k ngÜ©i thân Çã mÃt.  Có th nói, Çây là nh»ng nét ÇËp nhÃt cûa væn hóa con ngÜ©i mà nòi giÓng ta Çã có ÇÜ®c và Çã nh© ñåo PhÆt mà ÇÜ®c gìn gi» cho Çn ngày nay.


III. Các phÄm vÆt th© phøng

                các bàn th© hình tÜ®ng chÜ PhÆt, BÒ tát, T° SÜ, các HÜÖng Linh thÜ©ng có các phÄm vÆt th© phøng nhÜ Nhang, ñèn, Hoa, Quä, Nܧc trong.

    1. Nhang (incense) thÜ©ng là nhang trÀm vì mùi trÀm có cái khí vÎ thanh thoát, nhË nhàng.  ñÓt nhang Ç cúng dÜ©ng là Ç biu l¶ cái nguyn tiêu trØ bän ngã vÎ k, nhÕ nhen nhÜ cây nhang Çang ÇÓt cháy Ç sÓng v§i cái Tâm tu hc r¶ng l§n mà mang hÜÖng thÖm cûa Gi§i (Sila, precept), ñÎnh (samadhi, Concentration), Hu (prajna, wisdom), hÜÖng thÖm cûa s¿ Giäi Thoát khÕi các phin não (free from defilements) và Giäi Thoát khÕi các s¿ thÃy, bit sai lÀm (free from wrong perceptions) Çn cho mi ngÜ©i, mi loài nhÜ hÜÖng thÖm cûa nhang m¶t khi ÇÓt lên, lan tÕa trong không gian mà Çn v§i tÃt cä mi ngÜ©i, mi loài.
    2. ñèn (candle) là biu tÜ®ng cûa Trí Tu.  Ánh sáng cûa ngn Çèn m¶t khi ÇÜ®c th¡p lên së phá tan bóng tÓi.  CÛng vÆy, m¶t khi Trí Tu có m¥t thì bóng tÓi vô minh tan bin.  Th¡p Çèn Ç cúng dÜ©ng là Ç tÕ cái nguyn th¡p sáng ngn Çèn Trí Tu Ç soi sáng cho mình thoát khÕi bóng Çen cûa nh»ng äo tܪng vô minh mà thÃy bit ÇÜ®c s¿ thÆt.
    3. Hoa và Trái (flower and fruit) là phÀn kt tinh trong såch và ÇËp Çë nhÃt cûa cây cÕ thiên nhiên; cho nên, nó ÇÜ®c dùng Ç biu tÜ®ng cho s¿ Trong Såch, ñËp Çë, cho kt quä cûa s¿ tu hc theo ÇÜ©ng Gi§i, ñÎnh, Hu.  Dâng cúng Hoa, Trái là Ç th hin cái nguyn tu hc. ñào luyn tâm linh trong såch, sÓng Ç©i cao ÇËp và Çem s¿ trong såch, cao ÇËp Çó cúng dÜ©ng Ç tÕ lòng bit Ön PhÆt Pháp và v§i mi ân nghïa trong cu¶c Ç©i.  ñ¥c bit, hoa cûa ñåo PhÆt là Hoa Sen, thÙ hoa thÜ©ng ÇÜ®c dâng cúng nhÃt låi càng tÕ rõ cái nghïa trên Çây: ngÜ©i PhÆt tº sÓng gi»a Ç©i nguyn nhÜ Hoa Sen gi»a bùn.  Hoa Sen "gÀn bùn mà ch£ng hôi tanh mùi bùn" thì cÛng nhÜ vÆy, ngÜ©i PhÆt tº sÓng gi»a Ç©i xÃu ác mà luôn gi» mình trong såch không Ç mình xÃu ác theo.  M¥t khác, Hoa và Trái còn là hình änh dÍ cho thÃy tính cách vô thÜ©ng, mong manh cûa mi s¿, mi vÆt.  TrÜng bày Hoa Trái Ç ta quán nim Çn tính cách vô thÜ©ng mong manh này mà n° l¿c tu hc, ÇØng Ç thì gi© trôi qua vô ích.
    4. Nܧc Trong (pure water) cÛng thÜ©ng ÇÜ®c dâng cúng và Ç¥c bit là Nܧc Cam L¶.  Cam L¶ là nܧc hÙng tØ sÜÖng mai, trong mát và ngt ngào.  Giáo Pháp và lòng TØ Bi cÙu Ƕ chúng sanh cûa PhÆt nhÜ nܧc Cam L¶ có khä næng rܧi t¡t lºa phin não ÇÓt cháy chúng sanh, xoa dÎu nh»ng Çau thÜÖng, mang s¿ trong lành, an vui Çn cho muôn loài.  Dâng cúng Nܧc Trong là Ç tÕ cái tÃm lòng khao khát ÇÜ®c tu hc PhÆt Pháp, ÇÜ®c t¡m g¶i trong nguÒn suÓi TØ Bi cûa PhÆt Ç cho ngn lºa tham, sân, phin não Çang ÇÓt cháy mình ÇÜ®c dÙt såch.
IV. Nh»ng Çiu không nên làm và nh»ng Çiu nên làm trong khi th© phøng:
                V§i nghïa cûa s¿ th© phøng và các phÄm vÆt th© phøng nhÜ trên, ngÜ©i PhÆt tº không nên làm và nên làm các Çiu nhÜ sau:
  1. Nh»ng Çiu không nên làm:
  2. Nh»ng Çiu nên làm:
Tóm låi, tÃt cä nh»ng hình thÙc có tác døng nâng cao tâm hÒn, khích l mình trên con ÇÜ©ng tu hc ÇÜa Çn s¿ tÌnh thÙc, an lành, trong sáng là nh»ng Çiu nên làm.

V. Các hình thái lÍ nghi trong PhÆt giáo.

1. Trong cu¶c sÓng h¢ng ngày.


2. Các nghi lÍ Ç¥c bit:


VI. Các hû  tøc trong PhÆt giáo:

  1. ñÓt vàng mã:

  2.     ñây là tÆp tøc rÃt ph° bin ª Vit Nam mà ngÜ©i Vit Çã tip nhÆn tØ PhÆt giáo Trung QuÓc. Nhiu ngÜ©i ng¶ nhÆn r¢ng tÆp tøc này xuÃt phát tØ quan Çim nhân quä luân hÒi cûa PhÆt giáo, do Çó nó Çã tÒn tåi trong PhÆt giáo tØ xÜa cho t§i ngày nay. Nu Ç©i này ai æn ª hin lành, tu tâm dÜ«ng tánh thì Ç©i sau së tái sinh trª låi làm ngÜ©i hånh phúc, sung sܧng giàu sang ho¥c vãng sanh v th gi§i c¿c låc. Còn nu kip này æn ª t båc, làm nhiu Çiu ác, sau khi cht së bÎ Ça xuÓng ÇÎa ngøc cõi âm ti chÎu nhiu Çau kh°. NgÜ©i nhiu t¶i li ho¥c không có ai th© cúng, cÀu siêu thì ª nÖi ÇÎa ngøc bÎ oan Ùc, Çói lånh, không th siêu thoát ho¥c ÇÀu thai ÇÜ®c. Cho nên nh»ng ngÜ©i thân ª nÖi dÜÖng th phäi th© cúng, tøng kinh cÀu siêu Ç ngÜ©i thân cûa mình dܧi cõi âm ti b§t Çi phÀn t¶i li, ÇÜ®c Ãm no ho¥c thoát kip. Sau khi cúng gi, ngày vng ngÜ©i cht së nhÆn ÇÜ®c nh»ng vÆt døng, tin båc Çã cúng và ÇÓt Çó. Trong các ÇÒ mã và giÃy tin vàng båc Ç cúng thÜ©ng có hình änh (PhÆt Di L¥c hay BÒ Tát Quan Âm) ho¥c ch» nghïa (chú vãng sanh, ch» trin) có yu tÓ cûa PhÆt giáo v§i ÇÒ mong s¿ cÙu Ƕ cûa ChÜ PhÆt ÇÓi v§i ngÜ©i Çã khuÃt.
    TÆp tøc ÇÓt vàng mã là m¶t "hû tøc" mang tính mê tín dÎ Çoan và vô l, ngÜ©i PhÆt tº chân chính không bao gi© chÃp nhÆn. Chính trên th gian này, ÇÒng tin cûa nܧc này mang sang nܧc khác còn khó ÇÜ®c chÃp nhÆn, huÓng hÒ tØ nhÖn gian, ÇÓt gªi xuÓng âm phû xài, là chuyn không có th tin cÆy ÇÜ®c. Theo PhÆt dåy chúng sanh tùy nghip thin ác theo Çó mà thác sanh nÖi cõi lành, cõi d». Thân nhân chúng ta cht cÛng theo nghip thin ác mà th sanh vào sáu cõi chÙ không ngÒi ch© vic ÇÓt vàng mã cûa ngÜ©i thân, vØa trái v§i Çåo l, vØa phí t°n tin båc vô ích. Theo PhÆt giáo thì có rÃt nhiu cách Ç th hin lòng thÜÖng và lòng chung thûy cûa ngÜ©i sÓng ÇÓi v§i ngÜ©i cht b¢ng cách khi có ngÜ©i s¡p cht, thân quyn phäi phát tâm bÓ thí, cúng dÜ©ng, phóng sanh và Çiu quan trng là phäi thông tin cho ngÜ©i Çó bit vic làm cûa gia Çình mà hܧng tâm Çn con ngÜ©i thin, nh© Çó mà h së th sanh vào cänh gi§i an lành.
  3. Coi ngày gi© :

  4. ñây là m¶t tÆp tøc æn sâu vào tÆp quán cûa ngÜ©i Vit nói riêng và cä Châu Á nói chung. Mi khi s¡p làm m¶t vic gì quan trng nhÜ xây d¿ng nhà cºa, Çám cht, Çám cܧi, xuÃt hành ÇÀu næm... ngÜ©i ta thÜ©ng v chùa Ç nh© các thÀy coi giúp giùm ngày nào tÓt thì làm ngày nào xÃu thì tránh. Thông thÜ©ng ngÜ©i ta hay tránh ba ngày: mùng 05, 14, 23, h cho ba ngày này là xui xÈo, là bÃt hånh, cÀn phäi tránh.
    Theo cái nhìn cûa PhÆt giáo thì Çây cÛng là m¶t loåi hình mê tín, ngÜ©i PhÆt tº không nên chåy theo. ñÙc PhÆt dåy r¢ng v§i ngÜ©i làm Çiu lành, ngày nào cÛng là ngày tÓt v§i ngÜ©i làm vic tÓt, ngày nào cÛng là ngày lành. Næm tháng ÇÓi v§i ngÜ©i làm thin Çu là ngày tÓt cä, gieo nhân thin thì së g¥t quä lành. Giáo l nhân quä cûa ñåo PhÆt là cán cân công b¢ng v§i kh° Çau và hånh phúc cûa con ngÜ©i chÙ không phäi là s¿ phân ÇÎnh cûa hên xui.
  5. Cúng sao hån :

  6. TÆp tøc này rÃt ph° bin và æn sâu vào tÆp quán cûa ngÜ©i Vit và låi có s¿ tham gia cûa PhÆt giáo. Nguyên nhân cÛng b¡t nguÒn tØ Trung Hoa, sau truyn qua Vit Nam rÒi vào trong PhÆt giáo. Th©i xÜa ta có Tam giáo ÇÒng nguyên; PhÆt, Lão và Kh°ng giáo, ÇÒng quy v m¶t nguÒn. Chû trÜÖng nhÜ nhau, cùng m¶t thin chí Ç Çóng góp cho xã h¶i, phøc hÜng Çåo ÇÙc, ÇÜa Ç©i sÓng cûa con ngÜ©i Çn Ãm no hånh phúc.
    Trong bÓi cänh Tam giáo Çó, các thÀy PhÆt giáo phäi linh Ƕng, phäi tìm hiu, hc hÕi nh»ng cái lÜu truyn cûa Çåo bån Ç có m¶t cái nhìn hòa ÇÒng, cäm thông và nhÃt là Ç kéo PhÆt tº trª v. V§i bói quÈ, xem tܧng, thì các thÀy cÛng cúng sao, bói quÈ xin xæm, Ç cho ngÜ©i PhÆt tº quay v chùa, thay vì Ç h låy thÀn linh thì låy PhÆt tÓt hÖn. Bܧc thÙ hai là giäng Çåo l nhân quä, Bát chánh Çåo, tåo chánh kin cho ngÜ©i PhÆt tº xóa bÕ tà kin trܧc Çây cûa h. Trong phÜÖng tin này Çã có m¶t sÓ ngÜ©i låm døng và dÀn dà nó trª thành m¶t hình thÙc sinh hoåt cûa PhÆt giáo. Hiu rõ Çiu này, ngÜ©i PhÆt tº nên loåi bÕ tÆp tøc mê tín này.
  7. Xin xæm, bói quÈ :

  8. Xin xæm bói quÈ là m¶t vic cÀu may. CÛng b¡t nguÒn tØ Trung Hoa, m¶t loåi hình sinh hoåt khá rÀm r¶ tåi các chùa, Çình, miu vào dÎp ÇÀu næm m§i ho¥c các ngày lÍ l§n. Các chùa làng có th© Quan Thánh ñ Quân thÜ©ng có Çi Çôi v§i vic xin xæm. NgÜ©i xin xæm trܧc ht Çn låy PhÆt rÒi sang bàn th© Quan Thánh, khÃn nguyn xin m¶t quÈ xæm, rÒi h l¡c Óng xæm có 100 thÈ Ç lÃy m¶t thÈ r§t ra, sau Çó h cÀm quÈ xæm Çn nh© thÀy trø trì giäi Çáp giùm vÆn mång cûa mình. Mi thÈ Ùng v§i m¶t lá xæm có ghi s¤n trong nh»ng Çiu tiên Çoán v công vic làm æn, hc tÆp, hôn nhân, gia Çình... cûa mi ngÜ©i bÓc ÇÜ®c quÈ xæm Çó. ñây là m¶t tÆp tøc không lành månh do tin tܪng vào s¿ may rûi cûa sÓ phÆn Çã ÇÜ®c s¡p Ç¥t, an bài tØ trܧc. NhÜ sách xÜa có câu "phܧc chí tâm linh, ha lai thÀn ám". Nghïa là ngÜ©i g¥p lúc phܧc Çn thì giª quÈ ra Çu tÓt, khi ha låi thì rút lá xæm nào cÛng xÃu. Th là tÓt xÃu tåi mình, không phäi tåi xæm quÈ. NgÜ©i PhÆt tº chân chính cÀn phäi loåi bÕ nh»ng loåi hình mê tín này.
    Phong tøc tÆp quán tåi Vit Nam trong quá trình tÒn tåi và phát trin Çã chÎu nhiu tác Ƕng cûa trào lÜu væn hóa khác nhau. NhÃt là tØ Trung QuÓc. Trong Çó PhÆt giáo Çã d¿ phÀn quan trng trong vic ÇÎnh hình và duy trì không ít các tÆp tøc dân gian mà chúng ta thÃy vÅn còn tÒn tåi cho t§i ngày nay. Tuy nhiên, không phäi các tÆp tøc có s¿ änh hܪng cûa PhÆt giáo là tÓt tÃt cä, mà trong Çó có tÆp tøc cÀn phäi ch¡c lc låi Ç phù h®p v§i chánh pháp.


VII. Kt luÆn:

ñåo PhÆt là m¶t ñåo sÓng. NgÜ©i PhÆt tº bit Çem PhÆt giáo vào cu¶c sÓng cûa mình. Hành trì tu tÆp Giáo pháp mi ngày mi thâm sâu, g¶t rºa phin não ác trÜ®c Ç thæng tin trên cu¶c sÓng tâm linh dÀn dÀn t§i giäi thoát.
Trong tinh thÀn khai phóng, PhÆt Giáo tip nhÆn nhiu hình thÙc nghi lÍ khác nhau nhÃt là ª ñåi ThØa Ç dÅn d¡t nh»ng ngÜ©i PhÆt Tº sÖ cÖ Çn dÀn v§i PhÆt ñåo. Mi nghi lÍ trong PhÆt Giáo chÌ là phÜÖng tin. Không vì vÆy mà chúng ta l®i døng và cÓ tình hiu sai låc, bin PhÆt giáo, chùa chin thành m¶t nÖi xa lánh, tách bit v§i xã h¶i, cúng kin mê tín ho¥c xº døng xin xæm, bói quÈ, ÇÓt vàng mã nhÜ là nh»ng phÜÖng tin chính cho vic phát trin chùa chin, vô tình bin dång PhÆt Giáo thành m¶t tôn giáo không còn là PhÆt Giáo n»a. Hiu bit chân chánh và th¿c hành chân chánh là b°n phÆn cûa mi m¶t ngÜ©i con PhÆt.