Make your own free website on Tripod.com
PhÆt Hc Ph° Thông

Hòa ThÜ®ng Thích Thin Hoa

Thiu Døc và Tri Túc

Dàn bài

A. Mª ñ:NgÜ©i Ç©i chåy theo vÆt-chÃt thì không bao gi© có ÇÀy Çû ÇÜ®c. 

B. Chánh ñ: I. ñÎnh nghïa Thiu-Døc và Tri-Túc.

II. NgÜ©i Ç©i thÜ©ng tham muÓn nh»ng gì?

III. Tai håi cûa lòng tham muÓn quá Ƕ.

IV. PhÜÖng pháp ÇÓi trÎ v§i lòng tham muÓn: Thiu-Døc và Tri-Túc.

V. L®i ích cûa hånh Thiu-Døc và Tri-Túc.

VI. Giäi Çáp nh»ng th¡c-m¡c v Thiu-Døc và Tri-Túc.

C. Kt LuÆn: Khuyên mi ngÜ©i nên tu hånh Thiu-Døc và Tri-Túc. 

Thiu Døc và Tri Túc

NgÜ©i Ç©i phÀn nhiu thÜ©ng Çua-chen, dong ru°i theo vÆt-chÃt, không bit bao nhiêu cho vØa. NgÜ©i thiu thÓn tham muÓn Çã Çành, nhÜng ngÜ©i dÜ dã, tin båc lÃy thܧc mà Ço, th mà vÅn còn tham muÓn.

ñã tham muÓn, thì không bao gi© thÃy mình ÇÀy Çû cä. Ngån-ng» có câu: "B kia dÍ lÃp, túi tham khó ÇÀy". ThÆt Çúng nhÜ th, "lòng tham Çã không Çáy", thì làm sao ÇÀy ÇÜ®c?

ñ ÇÓi trÎ lòng tham-lam, PhÆt khuyên chúng ta phäi "Thiu-Døc và Tri-Túc". Trong Kh-kinh có nói: "Tri-túc chi nhÖn, tuy nga ÇÎa thÜ®ng du vi an låc, bÃt chi túc chi nhÖn, tuy xº thiên-ÇÜ©ng dic bÃt xÙng ". Nghïa là: NgÜ©i bit Çû, dù n¢m trên ÇÃt vÅn an låc, trái låi, ngÜ©i không bit Çû, dù ª cung tr©i cÛng không vØa .

VÆy muÓn ÇÜ®c sung-sܧng an vui, chúng ta cÀn phäi

Thiu-døc và Tri-túc.

I.ñÎnh nghïa:

Thiu-døc là muÓn ít; Tri-túc là bit Çû. MuÓn ít là ÇÓi v§i cái chÜa có, mà vì nhu cÀu, mong cho có. NhÜ muÓn có cái nhà ª vØa såch, vØa che kín nܧc mÜa; cÀn Çi cho mau , muÓn có m¶t phÜÖng-tin giao thông gì cho tin l®i, chÌ cÓt Ç« mÕi chân, Ç« tÓn thì gi© là ÇÜ®c, chÙ không có chic xe hÖi l¶ng lÅy, mÃy chøc nghìn, quá sÙc tài chánh cûa mình.

Bit Çû, g¥p hoàn-cänh nào cÛng Çu an phÆn tùy duyên. ñÓi v§i vic æn, m¥c và ª, t¿ thÃy mình có Çû dùng rÒi, không tham cÀu nhiu hÖn n»a, mà phäi kh° sª v tinh thÀn.

II.NgÜ©i Ç©i thÜ©ng tham muÓn nh»ng gì?

NgÜ©i Ç©i thÜ©ng bÎ næm thÙ tham muÓn sau dây sai khin:

a) Tham muÓn tin cûa

b) Tham muÓn s¡c ÇËp

c) Tham muÓn danh vng

d) Tham muÓn æn ngon

e) Tham muÓn ngû kÏ

-NgÜ©i tham muÓn tin cûa, thì tin kho båc ÇÓng, nhà ngang dãy dc, ÇÃt ru¶ng cò bay th£ng cánh, cÛng chÜa cho là vØa, mà vÅn còn mong muÓn ÇÜ®c làm giàu thêm n»a.

-NgÜ©i tham muÓn s¡c ÇËp, thì suÓt Ç©i dong ru°i Çi tìm hoa; thÃy ai có nhan s¡c là mê-mt, tìm cách này cách khác Ç gÀn gûi cho kÿ ÇÜ®c. Mi khi Çã thÕa mãn, thì låi ruÒng bÕ ngÜ©i ÇËp này, Ç chåy theo ngÜ©i ÇËp khác; luôn luôn bÎ vÆt døc sai khin, mÃt ht cä nhân-cách.

-NgÜ©i tham muÓn danh vng, thì suÓt Ç©i dong ru°i theo chÙc cä, quyn cao, ting hay, danh tÓt. H lòn cúi ht ch này Çn ch khác, Ç mong ÇÜ®c cái ÇÎa-vÎ cao sang. H lao tâm, kh° trí, tìm mi cách Ç n¡m gi» cho ÇÜ®c cái hÜ danh.

-NgÜ©i tham muÓn æn ngon, thì suÓt Ç©i lân la bên cånh nh»ng cao lÜÖng mÏ vÎ, quanh-quÅn bên nh»ng tic bàn, tìm khoái khÄu trong nh»ng ru®u ngon, vÎ lå. Th gi§i cûa h thu hËp låi trong nh»ng món æn và nh»ng ngÜ©i bån rÜ®u.

-NgÜ©i tham muÓn ngÛ nghÌ, thì quá nºa Ç©i mình lÄn-quÄn trên chic giÜ©ng; æn xong låi nghï chuyn Çi n¢m, n¢m là ngû, ngû xong låi muÓn ngû n»a, mÃt cä t¿ chû cûa mình.

Tóm låi, khi Çã tham muÓn nh»ng thÙ Ãy, thì cu¶c Ç©i cûa nh»ng kÈ ham muÓn kia, chÌ còn thu hËp trong s¿ ham muÓn cûa mình, và làm tôi mi cho vÆt døc mi ngày mi thêm ch¥t-chë. Xét cho cùng thì nh»ng s¿ tham muÓn trên, ngoài s¿ tham muÓn danh-vng là do lòng kiêu-cæng ngã-mån, còn các thÙ tham vng khác, Çu do ngÛ-døc làm Ƕng-l¿c chính cä. NgÛ-døc là: S¡c døc, thanh-døc, hÜÖng-døc, vÎ-døc, và xúc døc.

-S¡c-døc là gì? - Là nhãn-cæn ÇÓi v§i s¡c-trÀn, sanh tâm tham muÓn. Trong thì "chánh báo" là thân phÀn cûa nam nhÖn hay n» nhÖn: Mày t¢m m¡t phÜ®ng, môi ÇÕ má hÒng... Ngoài thì "y-báo" là vÆt døng cûa th gian: ngc, ngà, châu, báu, vÆt qúy ÇÒ xÜa, s¡c màu l¶ng lÅy... Nh»ng món Ãy, Çåi Ça sÓ ngÜ©i vØa trông thÃy lin sanh tâm tham ái.

-Thanh-døc là gì? - Là tai nghe ting hay, tâm sanh say Ç¡m; nhÜ ting ca, ging hát, khúc l câu tình, âm Çiu du dÜÖng, khêu g®i tâm døc cûa ngÜ©i, sanh tâm Ç¡m nhiÍm.

-HÜÖng-døc là gì? - Là l mÛi khi ÇÓi v§i hÜÖng-trÀn sanh tâm tham muÓn; nhÜ dÀu thÖm ngào-ngåt, phÃn sáp nÒng nàn, v.v... Nh»ng món hÜÖng-trÀn Ãy, khin cho ngÜ©i ngºi Çn thì sanh tâm Üa thích Ç¡m nhiÍm, mÖ-tܪng vÅn-vÖ.

-VÎ-døc là gì? Là khi lÜ«i ÇÓi v§i mùi vÎ, sanh tâm tham Ç¡m, nhÜ các mùi vÎ thÖm- tho, ngt bùi, chua chát, m¥n låt, mª thÎt, cá tôm, chä gói nem bì, nh»ng ÇÒ cao-lÜÖng mÏ-vÎ...

VÅn bit nhân-loåi ÇÓi v§i s¿ æn uÓng phäi cÀn dùng nhiu món Ç nuôi sÓng mà làm vic. Th nên cä nhân-loåi ai ch£ng công nhÆn nó là Çiu cÀn yu nhÃt, nu æn uÓng kém thiu, thì thân th phäi Óm, gÀy. NhÜng ta nên xem s¿ æn uÓng nhÜ là uÓng thuÓc Ç ch»a bÎnh Çói khát mà thôi. Nu quá tham món æn cao-lÜÖng mÏ vÎ, chÌ bit lo sÓng Ç mà æn, thì con ngÜ©i có chi là cao thÜ®ng? PhÆt nói: "Chúng sanh sª dï Çi không cách ÇÃt, không khÕi cÕ cây, ra vào không r©i khÕi không khí, là bªi æn nh»ng món "do ÇÃt sanh ra", nên thân th rÃt n¥ng n".

-Xúc-døc là gì? - Là thân-th khi giao-thip v§i xúc trÀn, sanh tâm tham muÓn. BÓ väi thô sÖ, m¥c vào mình bit nhám; løa là, gÃm nhiÍu xuông vào mình bit trÖn láng, g chåm vào mình bit cÙng, bông Çøng vào mình bit mm v.v... Nh»ng vÆt gì mm måi thì sanh tâm Üa thích, nh»ng vÆt gì cÙng nhám thì sanh lòng ghét bÕ.

III.Tåi håi cûa lòng tham muÓn quá Ƕ: 

Nh»ng s¿ tham muÓn quá Ƕ, làm cho lòng ngÜ©i xao xuyn, mÃt ht cä t¿ chû, và chÌ còn là nô-l cho nh»ng thèm muÓn cûa mình mà thôi. M¶t khi Çã bÎ lòng tham døc Çiu-khin, thì con ngÜ©i gây tåo không bit bao nhiêu t¶i-li, dám làm nh»ng chuyn hung ác mà không g§m tay. Låi chính vì lòng tham muÓn không ngÀn mé, mà mình không t¿ nhÆn bit, nên Çn khi muÓn mà không ÇÜ®c, thì Ç° li cho ngÜ©i, nhân Çó sanh ra cånh-tranh, xung Ƕt, làm cho nhân-loåi chÎu l¡m Çiu tàn håi. Lòng tham muÓn quá Ƕ, làm cho con ngÜ©i tÓi m¡t trܧc nh»ng s¿ phäi, trái, thúc ÇÄy ngÜ©i Ç©i vào ÇÜ©ng t¶i li. Ch£ng hån m¶t kÈ không có næng-l¿c, Çåo-ÇÙc mà muÓn ÇÜ®c giàu có l§n và quyn th to, thì có th dùng nh»ng mÜu-mô gian-xäo, Çen-tÓi, dã-man Ç Çåt muÓn cûa mình. Ho¥c giä, cÛng vì muÓn ÇÜ®c nhÜ bà v® yêu qu, mà có l¡m ông chÒng bÎ b¡t bu¶c làm nh»ng vic trái v§i lÜÖng tâm, cho Çn tan thân mÃt mång.

Tóm låi, ngÛ-døc làm håi cho loài ngÜ©i không th k xit: Vì ngÛ-døc mà sanh ra lo buÒn giÆn d», vì ngÛ-døc mà sanh ra dÓi trá, gian tham, vì ngÛ-døc mà sanh ra cånh-tranh xâu xé, nhân-loåi ÇÜa nhau vào rØng tên mÜa Çån.

Trong hin-tåi lòng tham muÓn quá Ƕ, s¿ chåy Çu°i theo ngÛ-døc Çã làm t°n håi ch£ng nh»ng cho mình và cho ngÜ©i, mà trong tÜÖng-lai, chúng låi còn ÇÜa con ngÜ©i vào chÓn tam-ÇÒ ác Çåo, nhÃt là vào vòng ngå-quÏ, ÇÍ phäi chÎu thiu thÓn cä hai phÜÖng-din vÆt-chÃt lÅn tinh-thÀn.

ñó là kt quä thäm khÓc cûa ngÜ©i quá tham, không bit "Thiu-døc" và "Tri- túc".

IV.PhÜÖng pháp ÇÓi trÎ lòng tham muÓn quá Ƕ: Thiu døc - Tri túc

Túi tham Çã không Çáy, thì càng tham låi thÃy càng thiu, càng kh°. PhÆt dåy: "Càng tham muÓn, càng kh sª". Chúng ta ÇØng lÀm tܪng r¢ng: m¶t khi lòng tham muÓn ÇÜ®c thÕa mãn, là ht tham muÓn. HÍ còn cÛi thì lºa còn cháy. Tham muÓn ÇÜ®c toåi nguyn thì tham muÓn låi còn to lên. Tøc ng» thÜ©ng nói: "ñÜ®c voi Çòi tiên" là th. NgÜ©i mà lºa tham vng mong cÀu nung-nÃu trong lòng, bao gi© cÛng thÃy mình còn thiu thÓn. Không thÃy thiu món này, låi thÃy thiu món khác, rÒi thèm khát mãi, không lúc nào ÇÜ®c toåi chí. Mà không toåi chí là còn kh°.

ñ ÇÓi-trÎ lòng tham vô Ƕ, Çåo-PhÆt cÛng nhÜ Çåo Nho Çu dåy chúng ta phäi "Tri-túc" tÙc bit Çû. Có bao nhiêu ta hܪng bÃy nhiêu, t¿ cho mình không còn thiu gì n»a, ÇØng nhìn lên nh»ng kÈ giàu có sang trng hÖn mình, th là "bit Çû".

Trong kinh Di-Giáo, PhÆt dåy: "Này các Tÿ-kheo! Nu các ông muÓn thoát khÕi s¿ kh° não, nên suy nghim hai ch» "Tri-túc". HÍ bit Çû thì dù ª cänh nào cÛng yên vui. NgÜ©i không bit Çû, tuy giàu mà nghèo; ngÜ©i bit Çû tuy nghèo mà giàu. NgÜ©i không bit Çû thÜ©ng bÎ næm thÙ ham muÓn kéo d¡t, làm ngÜ©i bit Çû thÜÖng håi".

M¶t ngÜ©i trong tay thâu tóm tÃt cä cûa cäi trong th gian, v§i ngÜ©i nghèo mà không tham muÓn, hai ngÜ©i Çu giàu nhÜ nhau.

Chúng ta hãy chiêm-nghim nh»ng l©i dåy ÇÀy nghïa Ãy. Làm chû Ç©i ta, chính là lòng ta. Giàu nghèo sang hèn chÌ là vÃn-Ç phø thu¶c. Nu ta km ch ÇÜ®c døc-vng, tham muÓn là ta giàu sang; nu ta không km ch ÇÜ®c døc vng tham muÓn là ta nghèo hèn.

V.L®i ích cûa hånh Thiu døc và Tri túc:

Lòng tham muÓn làm cho ta kh° bao nhiêu, thì Thiu-døc và Tri-túc låi làm cho ta sung-sܧng bÃy nhiêu. ñó là lë ÇÜÖng nhiên. Nh© "ít tham døc", nên con ma døc-vng không làm sao xui khin ÇÜ®c mình; nh© "bit Çû", nên con qu tham lam ch£ng có quyn hành sai sº mình n»a. M¶t khi con ngÜ©i không còn làm nô-l cho vÆt-chÃt Çê-hèn n»a, thì lòng ngÜ©i b¡t ÇÀu t¿ do giäi-thoát. Con ngÜ©i lúc Ãy m§i xÙng danh là con ngÜ©i, m§i có Çû nhân-cách và không h°-thËn v§i ÇÎa-vÎ làm anh cä muôn loài. ChÌ khi Ãy con ngÜ©i m§i có th t¿ cho mình có hånh phúc ÇÜ®c; và dù cho thÜ©ng ngày vÅn æn cÖm hÅm canh rau, quanh næm cÙ quÀn bô, áo väi, cÛng vÅn thÃy trong lòng thÖ th§i, an vui, sung-sܧng. TØ xÜa Çn nay, không có m¶t vÎ giáo-chû nào, hin-trit nào xÙng Çáng v§i danh nghïa Ãy mà låi không khinh thÜ©ng vÆt chÃt, mà låi chåy theo danh-vng tin cûa, æn sung, m¥c sܧng cä.

HÖn n»a, nh© Thiu-døc và Tri-túc mà gia Çình, xã-h¶i ÇÜ®c an vui, hoà-bình, không còn ai giành giÆt cûa cäi, danh vng, ming ngon, vÆt lå cûa ai n»a. Cái l®i ích cûa Thiu-døc, Tri-túc thÆt không sao k xit ÇÜ®c.

VI.Giäi Çáp nh»ng th¡c m¡c v vÃn Ç "Thiu døc" và "Tri túc" 

Có ngÜ©i hÕi:

- Con ngÜ©i muÓn tin b¶, cÀn phäi n-l¿c phÃn ÇÃu, cånh tranh trong tÃt cä mi trÜ©ng h®p. ñåo PhÆt låi dåy phäi thiu-døc và tri-túc. NhÜ th là chû-trÜÖng làm cho nhân-loåi thÓi-hóa chæng?

-ñáp: - Không! ñåo PhÆt dåy "thiu-døc" và "tri-túc" cÓt yu ngæn ngØa con ÇÜ©ng trøy låc, chÆn ÇÙng lòng tham lam tàn ác không b© bn cûa chúng-sanh, Çang sÓng trong cõi Ç©i vÆt-døc, chÙ không phäi chû-trÜÖng ngæn chÆn s¿ tin-triÍn cûa con ngÜ©i trên ÇÜ©ng l®i ngÜ©i l®i vÆt, ích nܧc, ích dân. NhÆn thÃy tai-håi l§n lao cûa bÎnh tham-lam nên ÇÙc PhÆt ÇÜa ra phÜÖng thuÓc rÃt công hiu là "muÓn ít" và "bit Çû" Ç Çiu trrÎ cæn-bnh Ãy cho tÆn gÓc. PhÜÖng thuÓc này së làm yu dÀn tâm tham-lam, nên các mÓi døc-vng, t¶i ác dÀn dÀn tiêu dit, chÌ còn låi tÃm lòng tØ-bi r¶ng-rãi bao-la mà thôi. M¶t khi con ngÜ©i ht chåy theo døc-vng, ht Çu°i b¡t hånh-phúc vÆt-chÃt tåm b®, giã-trá, cÛng không Çào b§i thêm Çau kh° cûa ngÜ©i khác, Ç tìm hånh-phúc cho mình n»a, thì lúc Ãy, hånh-phúc chân thÆt lin Çn v§i h.

NhÜ th, nghïa là hånh "Thiu-døc" và "Tri-túc" b¡t ÇÀu hãm b§t tÓc-l¿c cûa lòng døc-vng tham-lam, k Çó chÆn ÇÙng nó låi, sau ht bu¶c nó xoay chiu, Ç°i hܧng, tinh tin mãi trên con ÇÜ©ng lành. VÆy thì hånh "muÓn ít" và "bit Çû" ch£ng nh»ng không ÇÜa con ngÜ©i vào ÇÜ©ng thÓi hóa, mà låi giúp cho s¿ tin-hóa chân-thÆt cûa nhân-loåi.

Vã låi, ngày nay nhân-loåi Çang chÙng-kin m¶t s¿ mÃt quân-bình nguy him gi»a s¿ tin-hóa mau lË cûa vÆt-chÃt và s¿ chÆm tin cûa tinh-thÀn. S¿ mÃt thæng b¢ng Ãy, có th ÇÜa nhân-loåi Çn hÓ dit vong. VÆy cÀn phäi quân-bình s¿ tin-hóa vÆt-chÃt và tinh-thÀn. MuÓn th, ch£ng có phÜÖng pháp nào hÖn là tuân theo hånh "Thiu-døc" và "Tri-túc". Con ngÜ©i nu bit coi thÜ©ng vÆt-chÃt m¶t tí, bit sa-thäi b§t døc-vng m¶t tí, thì m§i tin hóa thêm ÇÜ®c v tinh-thÀn.

Sª-dï ngày nay trên th gian, ÇÙng v phÜÖng-din vÆt-chÃt, khoa-hc, con ngÜ©i có tin-triÍn rÃt nhiu, rÃt nhanh; còn v phÜÖng-din tinh-thÀn, Çåo ÇÙc, con ngÜ©i tin rÃt chÆm, vì ít ai quan tâm lÜu Çn nó, mà chÌ chåy theo vÆt-døc. HÍ vÆt-chÃt quá tin, thì tinh-thÀn phäi lùi, vÆt-chÃt càng cao thì lòng tham càng n¥ng, càng sâu, càng l§n, không bit Çn lúc nào là cùng. Tai hoå chin tranh ngày nay, gieo r¡c kh¡p nÖi trên th-gi§i, cÛng do lòng tham không Çáy cûa con ngÜ©i "bÃt tri túc" vÆy.

VÆy Thiu-døc và Tri-túc là hai phÜÖng thuÓc rÃt thÀn diu cho cæn bÎnh trÀm-trng cûa th-gi§i ngày nay, không ai có th chÓi cãi ÇÜ®c.

KÈ ngoài Ç©i và ngÜ©i trong Çåo, muÓn ÇÜ®c hånh-phúc chân thÆt, thì nên tu-hånh "Thiu-døc" và "Tri-túc". Vì thÆt s¿, nh»ng ngÜ©i không quá Çòi hÕi v vÆt-chÃt, thì ch£ng h so sánh v§i b trên; do Çó, không thÃy mình thiu kém v vÆt-chÃt, nên ít kh°. HÖn n»a, h chÌ so-sánh v§i kÈ dܧi, thÃy mình khá giä, ÇÀy Çû hÖn, nên dÍ mãn nguyn.

MuÓn tránh khÕi các håi trong gia-Çình và ngoài xã-h¶i, mi ngÜ©i trên th gian này, Çu phäi gi» phÆn thû thÜ©ng, ÇØng vÜ®t quá khä næng cûa mình. Th-gi§i næm Châu hin nay, muÓn có hòa-bình Ç mà hܪng låc-thú hòa bình vïnh-viÍn, thì cÛng không ngoài cái hånh "Thiu-døc và Tri-túc" mà ÇÜ®c.