Make your own free website on Tripod.com
PhÆt Hc Ph° Thông

Hòa ThÜ®ng Thích Thin Hoa

Vô ThÜ©ng

Mª Ç: 

Lòng tham lam cûa con ngÜ©i ôm-Ãp bám víu mãi mãi vào s¿ vÆt.

NhÜng trong cõi Ç©i tÜÖng ÇÓi, không có m¶t vÆt gì tuyt ÇÓi vïnh viÍn.

S¿ mâu thuÅn Ãy gi»a lòng ngÜ©i và s¿ thÆt cûa cõi Ç©i gây Çau kh° cho kip sÓng.

Chánh Ç:

1. ñÎnh nghïa Vô ThÜ©ng

2. Thân Vô ThÜ©ng

3. Tâm Vô ThÜ©ng

4. Hoàn cänh Vô ThÜ©ng

5. Quyt nghi

Kt luÆn: 

SÓng trong cõi Vô-thÜ©ng, chúng ta phäi có m¶t quan-nmim rõ ràng v s¿ Vô-thÜ©ng Ç khÕi Çau kh°.Còn chúng ta muÓn có hånh-phúc tÃt phäi xoay v tìm cái tánh chÖn thÜ©ng.

Vô ThÜ©ng

I.Mª Ç:

Lòng tham-lam cûa con ngÜ©i ôm Ãp bám víu mãi-mãi vào s¿ vÆt

Chúng ta, Çã là chúng sanh, thì ít nhiu Çu có tham vng. Lòng tham vng Ãy bám víu ch¥t chë vào s¿ vÆt mà chúng ta Çã cÃu tåo, nÃm bÃt ÇÜ®c. Chúng ta chÌ buông thä chúng ra sau khi trút hÖi thª cuÓi cùng. Nói cho Çúng, không phäi Çn hÖi thª cuÓi cùng chúng ta m§i chÎu buông thä mi vÆt, mà chính chúng Çã r©i bÕ chúng ta mà Çi. Chúng ta bÃt l¿c, không còn Çû hÖi sÙc Ç n¡m gi» chúng n»a nên Çành phäi buông tay. SuÓt Ç©i bit bao nhiêu lÀn chúng ta Çã Çau kh°, thÃt vng, vì mi vÆt ª Ç©i không bao gi© chìu theo muÓn cûa chúng ta mà chÎu ª yên m¶t ch. Mi s¿ vÆt Çu luôn bin chuyn, Ç°i thay, nay Çây mai Çó, nhÜ m¶t giòng sông, nhÜ m¶t Çám mây. Nói theo danh tØ nhà PhÆt, thì s¿ bin chuyn Ç°i thay Çó Çó gi là luÆt vô-thÜ©ng.

II.Chánh ñ

1.ñÎnh nghïa

ñÙc PhÆt dåy:"Tât cä nh»ng gì trong th gian Çã là bin Ç°i, hÜ hoåi, Çu là vô-thÜ©ng". VÆy Vô-thÜ©ng nghïa là không thÜ©ng, không mãi mãi ª yên trong m¶t trång thái nhÃt ÇÎnh; luôn luôn thay hình Ç°i dång; Çi tØ trång thái hình thành Çn bin Çi rÒi tan rã... ñåo PhÆt gi nh»ng giai-Çoån thay Ç°i cûa m¶t vÆt là: thành, trø, hoåi, không (hay sanh, trø, dÎ, dit). NhÜ m¶t làn sóng, khi m§i nhô lên gi là thành (hay sanh) khi nhô lên cao nhÃt thì gi là trø; khi hå dÀn xuÓng thì gi là tà hoåi (hay dÎ), khi tan rã thì gi là không (hay dit). Tât cä s¿ vÆt trong vÛ-trø, tØ nhÕ nhÜ håt cát, Çn l§n nhÜ træng sao, Çu phäi tuân theo bÓn giai Çoån Ãy cä, nên gi là vô-thÜ©ng.

ñ có m¶t nim rõ ràng hÖn v s¿ vô-thÜ©ng, chúng ta hãy quan sát, suy nghim cái thân chúng ta, cái tâm chúng ta và cái hoàn cänh chung quanh ta Çang sÓng, thì së bit.

2.Thân vô thÜ©ng

"Thân tôi månh khoÈ luôn, trÈ ÇËp mãi, và Ç©i tôi là cä m¶t bài thÖ...". ...y là quan nim nông ni cûa m¶t sÓ nam n» thanh-niên, quá yêu chu¶ng thân-th. H sÓng m¶t cách vô tÜ, cÙ tܪng thân-th h trÈ mãi, hay nu có già, thì cÛng còn lâu l¡m, không ng© r¢ng nó già, nó cht trong tØng giây phút. Câu thÖ sau Çây cûa ngÜ©i xÜa thÆt Çã nói lên ÇÜ®c s¿ thay Ç°i mau chóng cûa thân ta:

"Quân bÃt kin cao ÇÜ©ng minh cänh bi båch phát!

Triêu nhÜ thanh ti, m¶ nhÜ tuyt?"

(Anh không thÃy cha già soi gÜÖng ÇÀu båc!

S§m còn nhÜ tÖ xanh, tÓi Çã tr¡ng nhÜ tuyt?)

Khoa hc Çã chÙng minh r¢ng, trong thân th ta, các t bào thay Ç°i luôn, và trong mi th©i kÿ 7 næm, là các t bào cÛ hoàn toàn Ç°i m§i. S¿ thay Ç°i Ãy làm cho thân ngÜ©i chóng l§n, chóng già và chóng cht. Thân næm trܧc không phäi thân næm nay, thân ban mai không phäi thân bu°i chiu, mi phút giây trong thân ta Çu có sanh và có cht. Sau Çây là m¶t câu chuyn rÃt có nghïa Ç chÙng minh s¿ vô-thÜ©ng cûa thân xác:

M¶t ngÜ©i b¶ hành l« ÇÜ©ng vào tr trong m¶t ngôi nhà bÕ hoang. ñêm Ãy, anh ta thÃy m¶t con qu tóc xanh, vác m¶t cái thây ma m§i cht vào, ÇÎnh xé xác ra æn. Bng m¶t con qu khác, tóc ÇÕ, xô cºa bܧc vào. Hai con qu tranh nhau cái xác cht, con nào cÛng nói là cûa mình b¡t ÇÜ®c trܧc. Chúng s¡p xæn tay áo Çánh git nhau, Ç dành cái xác. Bng chúng nhìn thÃy anh chàng b¶ hành Çang n¢m run s® trong góc phòng; chúng v¶i vã kéo anh ra làm trng tài, hÕi xem trong hai chúng, ai là kÈ Çáng làm chû cái xác. Anh b¶ hành s® hãi quá, nhÜng cÙ th¿c tình nói r¢ng: cái xác thu¶c v con qu tóc xanh vì chính m¡t anh ta thÃy nó mang xác vào trܧc. Con qu tóc xanh ÇÜ®c xác, mØng r«, cám Ön rÓi-rít anh b¶ hành; nhÜng con qu tóc ÇÕ mÃt ming mÒi ngon, tÙc giÆn lôi ÇÀu anh ta ra, quyt æn tÜÖi nuÓt sÓng cho hä giÆn. Nó Çè anh ta xuÓng, rÙt m¶t cánh tay bÕ vào ming nhai ngÃu nghin... Con qu tóc xanh thÃy thÜÖng tình anh b¶ hành và Ç tÕ lòng tri ân, rÙt m¶t cánh tay cûa xác cht l¡p vào cho anh ta. Con qu tóc ÇÕ låi rÙt cánh tay kia cûa anh b¶ hành æn tip; và con qu tóc xanh låi låi ch¡p tay cûa xác cht vào cho anh. CÙ nhÜ th, hÍ con qu tóc ÇÕ rÙt m¶t phÀn nào trong thân th anh b¶ hành thì con qu tóc xanh låi lÃy phÀn cûa thây ma Çin vào thân cho anh ta. Sau khi æn ht thân th cûa anh b¶ hành, con qu tóc ÇÕ chùi ming ÇÀy máu me, rÒi bÕ Çi. Con qu tóc xanh cÛng Çi theo.

Anh b¶ hành bàng-hoàng nhÜ vØa tÌnh m¶t cÖn ác m¶ng và cÙ phân vân t¿ hÕi: không bit cái thân hin tåi anh Çang mang Çó là cûa anh hay cûa ai?

Câu chuyn trên chÙng minh cho chúng ta thÃy tØ khi sanh cho Çn khi cht; thân ta Çã không bit bao lÀn thay Ç°i; và cái xác khi ngÜ©i ta Ç¥t vào quan tài, thÆt không còn gì giÓng v§i cái thân khi vØa m§i sÖ-sinh.

Dòng nܧc hôm qua cûa sông ñÒng nai ch£ng hån, ngó b ngoài thì không khác gì dòng nܧc hôm nay; nhÜng nܧc hôm qua, bây gi© có lë Çã hoà v§i nܧc m¥n ñåi dÜÖng và nܧc hôm nay chính là nܧc khác ª nguÒn m§i chäy v Çây. Thân ngÜ©i cÛng vÆy, "h¢ng chuyn nhÜ bc lÜu"(chäy luôn nhÜ nܧc lÛ).

ñÙc PhÆt, lúc còn là m¶t Thái-tº, Çã than v§i bà Da-Du trong cung vui, khi nghï Çn cái vô-thÜ©ng cûa thân ngÜ©i.

".... Chúng ta së già yu và xÃu xa. Th©i gian së phû lên ÇÀu chúng ta nh»ng l§p tro båc. Ôi! m¡t trong cûa em rÒi së m© Çøc! Môi ÇÕ cûa em rÒi së úa màu!... Ta nghe trong ta, trong em và trong cä mi ngÜ©i, mi ngày mi Ç°-vª dܧi sÙc tàn phá cûa búa th©i-gian, tÃt cä nh»ng gì quí giá cûa Ç©i ngÜ©i... chúng ta ôm gi» m¶t cách tuyt vng, nh»ng bäo vÆt ª trong ta, nhÜ ôm gi» m¶t cái bóng, nhÜ n¡m b¡t m¶t làn hÜÖng!"

Trí hu thay! Con ngÜ©i cao sang và Çang trÈ ÇËp, bên cånh låi có v® hin s§m hôm hÀu hå, th mà vÅn Çû sáng suÓt Ç nhìn thÃy luÆt vô-thÜ©ng ÇÆp tan cái gì gi là cao sang, tÜÖi ÇËp cûa Ç©i ngÜ©i! nh»ng l©i thÓng thit Ãy ch£ng nh»ng Çã cänh tÌnh Công chúa Da Du mà còn Çánh thÙc nh»ng ai còn say Ç¡m trong cänh Ç©i giä tåm, cänh sanh, già, bÎnh, cht là hin thân cûa luÆt vô thÜ©ng. Có thân thì phäi chÎu công l sanh già bnh cht, không th tÒn-tåi mãi ÇÜ®c. 

Thân là vô-thÜ©ng, th mà l¡m ngÜ©i vì muÓn trau dÒi, bÒi b°, cung-phøng xác thân Çn ni gây bit bao t¶i-li ghê g§m. Vì muÓn ÇÜ®c thích khÄu, b° thân, mà l¡m ngÜ©i Çành tay git håi nh»ng con vÆt yu hèn và hành hình nh»ng con vÆt vô t¶i trܧc khi cht m¶t cách rùng r®n. ñc lÎch sº, nghe TÀn Thu Hoàng æn óc khÌ sÓng, ta Çã cäm thông ÇÜ®c ni Çau ǧn nh»ng con vÆt bÎ git, th mà ngÜ©i d¿ tic vÅn vui cÜ©i sung-sܧng, không Çoái hoài Çn ting rên xit kêu la, vùng-vÅy cûa chúng, thì thÆt là Ƕc ác chØng nào.

Vì tham lam làm vÅn Çøc, tÓi-tæm lÜÖng tri, nên con ngÜ©i không thÃy rõ ÇÜ®c l vô-thÜ©ng cûa thân xác và m§i nª tâm làm Çiu tàn ác nhÜ th.

3.Tâm vô-thÜ©ng

Thân Çã vô-thÜ©ng, nhÜng còn tâm nim có thÜ©ng không? Tâm-nim cÛng âm thÀm d©i Ç°i, låi có phÀn mau lË và vi-t hÖn, nu chúng ta không nhìn vào sâu ¡t khó mà thÃy ÇÜ®c.

Tâm-nim chúng ta thay Ç°i trong tØng giây phút, theo v§i ngoåi cänh: chúng ta buÒn Çó, rÒi vui Çó, thÜÖng Çó rÒi giÆn Çó. Phút trܧc ta nh§ chuyn này, phút sau ta nghi chuyn khác. Hôm qua ta tinh-tÃn tu hành, hôm nay ta Çã Üu-phin thÓi chuyn. ThÆt Çúng nhÜ ÇÙc PhÆt Çã nói:

"Tâm ngÜ©i nhÜ vÜ®n chuyn cây,

NhÜ ng¿a rông nÖi ÇÒng n¶i..."

Tâm nim ta sanh dit trong tØng sát-na; và chính vì nó sinh dit mau lË nhÜ th, nên ta có cäm tܪng nhÜ nó không thay Ç°i gì cä. ñÓi v§i m¶t ÇÙa trÈ con, nu chúng ta bäo r¢ng nh»ng hình änh cº-Ƕng in nhÜ thÆt trên màn båc, là do s¿ tip nÓi cûa nh»ng tÃm phim, änh hin lên rÒi bin mÃt, Ç nhÜ©ng ch cho nh»ng tÃm änh khác, trܧc ngn Çèn chiu... nu ta bäo nhÜ th v§i m¶t ÇÙa bé, ch¡c nó không tin, vì nó chÜa hiu ÇÜ®c cái công døng cûa tÓc l¿c. CÛng nhÜ th Çó, tâm ta ÇÜ®c cÃu tåo bªi tØng nim sanh dit, nhÜng vì chúng ta không nhÆn ÇÜ®c s¿ bin-chuyn mau lË cûa nó, nên ta cÙ tܪng nó ÇÖn thuÀn và bÃt bin. Cái ta phút trܧc Çâu phäi là cái ta phút này? Cái ta phút này Çâu phäi là cái ta phút sau? VÆy cái ta nào là cái ta thÆt? M¶t nhà thi-sï Çã hÕi m¶t câu có vÈ ng§ ngÄn nhÜng nghï kÏ thÆt là vô cùng sâu s¡c:

"Ai bäo giùm : ta có ta không?"

Cái ta (hay cái tâm cÛng th) vô thÜ©ng tåm b®, giä tåo nhÜ th, th mà ngÜ©i Ç©i cÙ cho là trung tâm cûa vÛ-trø, bám víu vào nó, nhÖn danh nó Ç tham lam, vÖ-vét tài-sän, danh l®i ª chung quanh, và dù có dÅm Çåp lên hånh-phúc cûa kÈ khác, gây bao Çau thÜÖng cho ngÜ©i ÇÒng loåi, cÛng m¥c! ThÆt mê m© l¡m thay.

4.Hoàn cänh vô thÜ©ng

NhÜ trên chúng ta Çã thÃy vô-thÜ©ng ª kh¡p mi nÖi, ch£ng nh»ng thân, tâm là vô thÜ©ng, mà là hoàn cänh, sÖn hà Çåi ÇÎa, cÛng vô-thÜ©ng n»a. 

Sách có câu: "ThÜÖng häi, tang Çin" (bãi bin, nÜÖng dâu).

Câu Ãy m§i nghe nhÜ là m¶t hình änh bóng-bÄy v væn-chÜÖng; nhÜng thÆt ra, Çó là m¶t nhÆn xét rÃt Çúng trong th¿c t. Chúng ta thÜ©ng lÀm tܪng chÌ có sinh vÆt là bin Ç°i và mau già cht, chÙ nh»ng vÆt l§n lao nhÜ sông núi, ÇÃt cát, thì muôn Ç©i vÅn ª yên m¶t ch. NhÜng chúng ta Çã lÀm, sông núi cÛng có già có trÈ; ÇÃt cát cÛng có khi lª khi bÒi. Không có vÆt gì là vïnh viÍn tÒn tåi. Tøc ng» ta có nhiu câu nói lên ÇÜ®c s¿ vô thÜ©ng cûa s¿ vÆt m¶t cách rÃt thâm thu nhÜ: "VÆt Ç°i, sao d©i" hay "Không ai giàu ba h, không ai khó ba Ç©i". 

ThÆt th, m¶t Ç©i cûa chúng ta chÙng kin bit bao s¿ thæng trÀm, vinh nhøc. Giàu nghèo, sang hèn tip tøc diÍn ra trܧc m¡t chúng ta nhÜ m¶t bÙc tranh vân cÄu, nhÜ m¶t khúc phim trong råp chiu bóng. Bao nhiêu ngÜ©i, trܧc Çây, dinh th¿ nguy nga, ru¶ng vÜ©n cò bay th£ng cánh, th mà sau m¶t cÖn binh lºa, s¿ nghip bng tan thành mây khói. Bao nhiêu ngÜ©i quyn cao chÙc trng, hÓng hách, nghênh-ngang, th mà m¶t phút sa cÖ thÃt th, bng trª thành nh»ng kÈ tha phÜÖng cÀu th¿c, hay vܧng cänh tù Çày.

S¿ vô-thÜ©ng Çã s©-s© trܧc m¡t, th mà có bit bao nhiêu ngÜ©i vÅn chÜa tÌnh ng¶, cÙ Çeo Çu°i bám-víu vào nh»ng cái hào nhoáng nhÃt th©i. KÈ bán tܧc, ngÜ©i mua quan, kÈ tham danh ngÜ©i tham l®i.. gây bit bao trò cÜ©i cho khách bàng-quan và bày l¡m cänh nhc-nh¢n cho ngÜ©i trong cu¶c.

5.Quyt nghi

Có ngÜ©i nghi r¢ng: ñåo PhÆt nói vô-thÜ©ng, phäi chæng vô-tình gieo vào lòng ngÜ©i nh»ng quan nim chán Ç©i thÓi chí? Vì s¿ vÆt vô-thÜ©ng thì không nên làm gì cä, có siêng næng hoåt Ƕng kinh doanh s¿ nghip rÒi cÛng không Çi Çn Çâu cä. Tro bøi, ngÜ©i së trª thành tro bøi hay sao?

Vô thÜ©ng cûa Çåo PhÆt là m¶t phÜÖng pháp chÌ rõ m¥t trái cûa Ç©i, Ç bài trØ nh»ng s¿ mê-lÀm, ngæn chÆn ngÜ©i chåy theo vÆt døc, nó chÜa phäi là thuyt tuyt ÇÓi.

ñÙc PhÆt cÛng nhÜ vÎ lÜÖng y tùy theo chÙng bnh mà cho thuÓc. V§i bnh "chÃp thÜ©ng còn không mÃt", thì dùng phÜÖng thuÓc "vô-thÜ©ng" Ç ÇÓi trÎ, khi lành bnh thì PhÆt låi cho thÙ thuÓc b° khác qu báu hÖn, là thuyt "chÖn thÜ©ng bÃt bin".

III.Kt luÆn:

Vô thÜ©ng là m¶t ÇÎnh luÆt chi phÓi tÃt cä s¿ vÆt, tØ thân, tâm cho Çn mi hoàn cänh. Hiu l vô-thÜ©ng, chúng ta Çã có m¶t phÜÖng thuÓc thÀn diu Ç trØ bnh tham ái, mê m©. Chúng ta Çã Çau kh° vì màu s¡c tÓt xÃu, vì ting dª hay, vì mùi vÎ ngt bùi, cay Ç¡ng, vì s¿ thích thân vØa . Nay chúng ta uÓng thuÓc "giáo l vô thÜ©ng" Ç trØ bnh tham ái và tin t§i s¿ an tÎnh cûa tâm hÒn.

Bit ÇÜ®c vô-thÜ©ng, con ngÜ©i gi» ÇÜ®c bình-tÌnh thän nhiên trܧc cänh Ç°i thay bÃt ng© và có th lånh lùng trܧc cänh ân-ái chia ly. Bit vô-thÜ©ng, con ngÜ©i dám hy-sinh tài sän, sanh mång Ç làm vic nghïa; chán ngán nh»ng thú vui tåm b®, giä trá và sáng suÓt Çi tìm nh»ng cái vui chân thÆt, thÜ©ng còn. Vì thÆt ra, cái vui chân thÆt thÜ©ng còn, cái tánh chÖn thÜ©ng vÅn có, nhÜng nó n¢m bên trong cái l§p giä dÓi tåm b®, vô thÜ©ng cûa cõi Ç©i này, nên chúng ta không th thÃy ÇÜ®c. Khi chúng ta cÜÖng quyt gåt bÕ cái vÕ giä dÓi, thì tÃt nhiên giá trÎ chÖn thÆt, cái hånh-phúc chÖn-chánh, cái PhÆt tánh sáng-suÓt, ch¡c thÆt muôn Ç©i së hin ra. 

Ban Ho¢ng Pháp